سياست مهتدى در برابر مخالفان
الف - خليفه و فرماندهان سپاه : سياست مهتدى در برابر تركان كاملا آميخته با احتياط و ترس از انقلاب و شورش آنان بود وى بيم آن داشت كه آنان كارى را كه با متوكّل و معتزّ كردند با وى نيز انجام دهند ، به همين دليل [ پيشدستى كرده ] دستور داد تا موسى و مفلح دو نفر از فرماندهان ترك سپاه را كه داراى نفوذ بسيار و نقش مؤثرى در جريان حوادث بودند به قتل برسانند . اما بكيال كه از جانب مهتدى مأموريت قتل اين دو نفر به او واگذار شده بود ، موسى بن بغا را به قتل نرساند ، چراكه فهميده بود نقشهء مهتدى محدود كردن نفوذ تركان و كم و كوتاه كردن جايگاهى بود كه آنان از آن بهرهمند بودند ، بكيال گفت : من از اين عمل خوشحال نمىشوم ، چراكه اين عمل با همهء ما انجام خواهد شد ، پس با همديگر نشسته و بر قتل مهتدى اجتماع كردند . بين تركان و ياران خليفه جنگ سختى درگرفت و در يك روز چهار هزار نفر از تركان به قتل رسيده و آنقدر جنگ ادامه پيدا كرد تا اينكه سپاه خليفه كه از مغربىها ، فرغانىها و أشروسنىها « 1 » تشكيل شده بود شكست خورده ، خليفه به دست تركان اسير شده و در سال 256 ه ق به قتل رسيد « 2 » .
از مهمترين رويدادهاى عصر مهتدى مىتوان به اينرويدادها اشاره نمود :
1 . شورش اهل حمص به رهبرى ابن عكّار بر ضدّ محمّد بن اسرائيل .
2 . تبعيد مادر معتزّ و ابو احمد و اسماعيل دو پسر متوكّل و پسر معتزّ توسط
هامش
؟ مىباشد .
( 1 ) . به اهالى أشروسنه گفته مىشود كه منطقهاى در ماوراء النهر در بيست و شش فرسنگى شرق سمرقند بوده است ، معجم البلدان 197 / 1 .
( 2 ) . سيوطى ، تاريخ الخلفا / 424 .