مذاهب را مىتوان در اين مسير ارزيابى نمود .
امّا هيچيك از اين شيوهها در كمرنگ كردن شخصيت اهلبيت عليهم السّلام به واسطهء تبليغات و منحرف كردن افكار عمومى از اهلبيت به سوى ديگران به هيچوجه موفّق نبوده است . سياست مأمون در برابر حضرت امام رضا عليه السّلام اين بود كه آن حضرت را كاملا در اختيار خود بگيرد .
امّا مأمون زمانى كه فهميد نمىتواند امام رضا عليه السّلام را بهطور كامل در تحت اختيار و سيطرهء خود درآورد ، آن حضرت را به شهادت رساند ، امّا با به ازدواج درآوردن دخترش امّ الفضل براى حضرت امام جواد عليه السّلام فرزند آن حضرت را به صورتى شديدتر در تحت مراقبت هوشمندانه قرار داد . پس از مأمون نيز ، معتصم به حضرت جواد عليه السّلام - كه در عنفوان جوانى بود - اجازه نداد تا در مدينهء جدّش بهسر برد . بلكه او را به نزد خود طلبيد و چون مىدانست نهتنها نمىتواند آن حضرت را در اختيار خود بگيرد ، بلكه حتّى امكان زير نظر گرفتن آن حضرت را در داخل و خارج خانه پيدا نمىكند ، آن حضرت را با خوراندن سمّ به درجهء رفيع شهادت نايل كرد .
و از اينجا است كه نقش متوكّل و خلفاى پس از او براى به زندان انداختن حضرت امام هادى عليه السّلام و اعمال انواع فشارها بر آن حضرت به اشكال مختلف بروز مىكند . آنان امام هادى عليه السّلام را از مدينه به سامرا خواندند و انواع تحقيرها ، توهينها و تنگناها را چنانكه گذشت بر آن حضرت روا داشتند . چنان نظارت شديدى بر همهء فعاليتهاى داخل و خارج خانهء امام عليه السّلام برقرار شد كه خود ترسيدند در اثر اين سختگيرىها افكار عمومى به سمت آن حضرت متوجه شود . به همين جهت بود كه به بزرگداشت ، احترام و عزيز داشتن آن حضرت تظاهر كردند . البتّه اين در حالى بود كه نظارت و مراقبت به بيشترين حد خود
أعلام الهداية ( پيشوايان هدايت ) ( فارسى ) — صفحة 180
مساهمون: منذر حكيم
ص١٨٠