علمى آن در فارغ التحصيلان آن و اصحاب هشيار و زيرك آن حضرت متبلور بود ، از ديگر مطالب آمده در مسند امام كاظم عليه السّلام است .
ياران امام عليه السّلام ، از جمله : « هشام بن الحكم » ، « صفوان بن يحيى » معروف به بياع السابرى ( فروشندهء جامه ) و « حسن بن محمد بن سماعهء كندى » تأليفاتى بسيار داشته و هريك از اين سه تن سى اثر از خود برجاى گذاشتند ، « على بن حسن طاهرى » چهارده اثر ، « حسن بن محبوب سراد » شش اثر ، « عبد اللّه بن جبله » هفت اثر و « على بن يقطين » سه اثر تأليفى به رشتهء تحرير درآوردند . در اينجا به برخى از فعاليتهاى ياران امام كاظم عليه السّلام در عرصهء دانش مىپردازيم : « 1 »
شيوهء استنباط و تفقه در دين
« حرمت قول به غير علم » ، « حجيت ظواهر » و « حجيت خبر واحد » موضوع « تعارض ميان روايات و احاديث » ، بازداشتن مردم از « قياس » در احكام ، « اصالت برائت » ، « وجوب موافقت قطعى در اطراف علم اجمالى » ، « استصحاب » و « عدم جواز رجوع به اصل ، قبل از تفحص و جستوجوى دليل » نصوصى است كه در ميراث علمى امام كاظم عليه السّلام به چشم مىخورد .
همين گستردگى مباحث ، نشان مىدهد كه امام كاظم عليه السّلام بر آن بود تا پايههاى قواعد و شيوهء استنباط و تفقه در دين را استوار و محكم كند .
نگرشى كوتاه در متونى كه مجموعهاى از قواعد فقهى و ديگر احكام فقهى مأثور از امام كاظم عليه السّلام را دربر مىگيرد ، اين مطلب را براى ما روشن مىكند كه
هامش
( 1 ) . ر . ك شيخ طوسى ، فهرست / 10396 ، 146 ، 155 ، 156 و 258 .