را به زندان مىافكند تا او را از پايگاههاى خود ؛ يعنى نمايندگان و دوستانش دور كند ، اما ياران حضرت حتى در زمانى كه او در زندان بود ، ارتباطى پيوسته و محكم با وى داشتند .
اين برنامهريزى از سوى امام عليه السّلام تحولى روشن در تعامل با رويدادها به شمار رفته ، بهترين نوع ابزار براى بهرهورى از شرايط سخت و تنگناهاى موجود ، به منظور كمال بخشيدن به اين حركت الهى به سوى اهداف ترسيم شده بود .
فعاليتها و دادههاى امام كاظم عليه السّلام در عرصهء دانش و انديشه در زمينههاى زير تجلى مىيافت :
1 . روايت
2 . تدريس
3 . مناظره
4 . تأليف
البته دامنهء روايت ، تدريس ، مناظره و تأليف در يك يا چند عرصهء دانش منحصر نمانده ، بلكه به ديگر زمينههاى علمى نيز كشيده شد . تنوع ميراث علمى كه از امام عليه السّلام به ما رسيده ، خود گواهى بر اين گفته است و زمانى كه « مسند » امام كاظم عليه السّلام را كه نزديك به هزار برگ و در سه مجلد فراهم آمده است ، مطالعه كنيم ، فعاليت علمى امام عليه السّلام بهطور ملموس براى ما روشن مىشود ، مسند امام كاظم عليه السّلام در بردارندهء گونههاى دانش و شناخت : اعتقادى ، تاريخى ، تربيتى ، اخلاقى ، احكام شرعى و دعا و زيارت است . توثيق « رجال » ( راويان ) ، مسائل مرتبط با روزگار امام كاظم عليه السّلام ، احتجاجهاى آن حضرت با حاكمان و مخالفان و امور مربوط به دانشگاه حضرت كه شكوه ، قدرت و مرتبهء
أعلام الهداية ( پيشوايان هدايت ) ( فارسى ) — صفحة 199
مساهمون: منذر حكيم
ص١٩٩