در كتاب على عليه السّلام اينگونه يافتهايم كه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله فرموده است : هنگامى كه مردم از دادن زكات جلوگيرى كرده و زكات مال خود را نپردازند ، زمين نيز بركات خود را از آنان دريغ مىدارد « 1 » .
امام باقر عليه السّلام حدّومرز بخشش و انفاق به فقرا را نيز بيان فرموده و آن را رساندن آنها به حدّ بىنيازى و بر طرف كردن نياز آنان و زدودن آثار منفى فقر از زندگى آنان دانسته است . آن حضرت فرمودهاند : هنگامى كه به سائل چيزى مىدهى به اندازهاى بده كه او را بىنياز كنى « 2 » .
البتّه توازن اقتصادى جامعه و مسئوليت متقابل اجتماعى جز با شركت داشتن همهء مردم در فعاليّتهايى با حجم بالا براى بالا آوردن سطح اقتصادى همهء فقرا و تهيدستان به تحقّق نخواهد رسيد ، و اين مهمّ نيز علاوه بر دادن حقوق واجب شرعى ، از طريق انجام اعمال ايثارگرانه و انفاقهاى مستحبّ به مرحلهء ظهور خواهد رسيد . به همين خاطر است كه مىبينيم امام باقر عليه السّلام همگان را به نيكوكارى ، انجام كارهاى خير و دادن صدقه مستحب تشويق و ترغيب فرمودهاند . در روايتى از امام باقر عليه السّلام آمده است : كارهاى خير و دادن صدقه از بينبرندهء فقر و زيادكنندهء عمر هستند . اين اعمال هفتاد نوع مرگ بد را از انسان دور مىكنند « 3 » .
امام باقر عليه السّلام همچنين ترغيب بسيارى بر يارى رساندن به برادران دينى و برآوردن حوائج آنان داشتند . آن حضرت فرمودهاند :
هركس كه از يارى رساندن به برادر مسلمان خود و قيام در راه رفع نياز او خوددارى كرده و بخل بورزد ، خداوند وى را به يارى كردن و كمكرسانى به كسانى كه
هامش
( 1 ) . كافى 3 / 505 .
( 2 ) . كافى 3 / 548 .
( 3 ) . خصال 1 / 48 .