كه در آن آمده است : ابن عبّاس در آخر ماه رمضان بر منبر شهر بصره خطبه خواند و گفت : صدقهء روزهء خود را از مال خود كنار بگذاريد . مردم نفهميدند كه منظور او چيست . ابن عبّاس گفت : آيا در اينجا كسى از مردم مدينه هست ؟
برخيزيد و اين مسأله را به برادران خود بياموزيد كه آنها آنچه را كه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله بر آنان واجب كرده است نمىدانند « 1 » .
مردم شهرهاى اسلامى به امور دين خود شناخت كافى نداشتند ، در شهرهاى منطقهء شام كسانى پيدا مىشدند كه تعداد نمازهاى واجب را نمىدانستند و به نزد بعضى از صحابه رفته و از تعداد نمازهاى واجب سؤال كردهاند « 2 » .
نقش درخشانى كه امام باقر و امام صادق عليهما السّلام در نشر فقه و بيان احكام شريعت الهى در جامعهء آنروز ايفا كردند را مىتوان از بزرگترين خدماتى دانست كه اين دو امام بزرگوار به جهان اسلام نمودهاند .
فرزندان صحابه و تابعان و رؤساى مذاهب اسلامى همچون ابو حنيفه و مالك و ديگران تلاش زيادى براى بهرهبردارى از دانش اين دو امام بزرگوار داشتهاند ، همچنين تعداد زيادى از فقها همچون زرارة بن اعين ، محمّد بن مسلم و ابان بن تغلب زير دست امام ابو جعفر محمّد باقر عليه السّلام فارغ التّحصيل شده و به دنياى اسلام ارائه گرديدند . اينان كسانى هستند كه فضيلت تدوين و جمعآورى احاديث امام باقر عليه السّلام را دارا بوده و هركدام از آنها از مراجع فتوى در ميان مسلمانان شدند . بدينترتيب امام محمّد باقر عليه السّلام شادابى دين اسلام را به آن برگردانيد و از نابودى و فراموش شدن ثروتهاى دينى اين شريعت
هامش
( 1 ) . ابن حزم ، الإحكام فى اصول الأحكام 2 / 131 .
( 2 ) . سنن نسائى 1 / 42 .