احاديث امام محمّد باقر عليه السّلام همواره با سند متّصل از پدران بزرگوارش عليهم السّلام از رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله بود . البته آن حضرت گاه نيز احاديث مرسل بيان مىفرموده و سند ذكر نمىكردند . هنگامى كه از دليل اين مطلب از آن حضرت سؤال شد فرمودند : هرگاه ديديد حديثى را ذكر كرده و براى آن سند نياوردم ، بدانيد كه سند من در آن حديث پدرم زين العابدين از پدرش حسين شهيد از پدرش علىّ بن ابى طالب از رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله از جبرئيل از خداوند عزّ و جلّ مىباشد « 1 » .
دوّم : تأسيس دانشگاه نمونهء فقه « 2 »
حضرت امام باقر و فرزند بزرگوارشان حضرت امام صادق عليهما السّلام تلاش بسيارى در راه نشر فقه اسلامى انجام دادند . در زمانهاى كه جامعهء اسلامى در رويدادها و اضطرابهاى سياسى غرقشده و حكومتها نيز هيچ اهميّتى به مسائل دينى نداده وخامت اوضاع تا بدان پايه رسيد كه امّت اسلام از مسائل دين خود حتى اندكى هم نمىدانستند ، اين دو بزرگوار به فعاليتى مثبت در جهت انتشار فقه اسلام در ميان جامعه داشتند . دكتر على حسن مىگويد : ما پس از تتبّع و بررّسى متون تاريخى به مثالهاى بسيارى دستيافتهايم كه بر اين پديده - بىاهميّتى به مسائل دينى - كه پديدهء غالب قرن اوّل اسلامى بود چه در نزد حاكمان ، چه در نزد دانشمندان و چه در نزد امّت ، دلالت دارد . مقصود از بىاهميّتى به مسائل دينى اين است كه آنان شناخت كافى از امور دينى نداشتند . آنان در هيچيك از مسائل دينى داراى جزم و يقين نبودند و حتّى در عبادات نيز داراى اعتقاداتى متزلزل بودند . از نمونههاى اين پديده روايتى است
هامش
( 1 ) . اعلام الورى / 294 .
( 2 ) . ر . ك : باقر شريف القرشى ، حياة الامام محمّد الباقر عليه السّلام 1 / 215 - 226 .