مناظرات ديگرى هم بوده كه شرح آنها در اين مختصر نمىگنجد .
3 . محكوم كردن فقيهان دربارى
قتادة بن دعامهء بصرى به نزد امام باقر عليه السّلام آمد و چهل مسأله آماده كرده بود تا امام باقر عليه السّلام را با آن مسائل امتحان كند ، امام باقر عليه السّلام به او فرمودند : آيا تو فقيه اهل بصره هستى ؟ قتاده عرض كرد : آرى .
امام باقر عليه السّلام به او فرمودند : واى بر تو اى قتاده ، خداوند تبارك و تعالى گروهى از خلق خود را آفريد و آنها را بر ساير خلايق حجّت قرار داد . آنها اوتاد روى زمين هستند كه به امر خدا قيام مىكنند . آنان به دانش خداوند ممتاز بوده و خداوند قبل از خلقت خلايق آنان را برگزيده است .
قتاده سكوتى طولانى كرد . سپس گفت : خدا تو را خير دهد ، به خدا قسم كه من در نزد فقيهان بسيارى نشستهام . من حتّى در نزد ابن عبّاس صحابى بزرگ پيامبر نيز حضور داشتهام . امّا در نزد هيچكس قلبم آن چنانكه در نزد تو آشفته و پريشان شده آشفته و مضطرب نگرديده است « 1 » .
امام باقر عليه السّلام همچنين ابو حنيفه را در رابطه با عقيده به قياس محكوم كردهاند ، استاد محمّد ابو زهره دربارهء اين بحث و محكوميّت ابو حنيفه گفته است : از اين نحوه مناظرهء امام باقر عليه السّلام پيشوايى او بر همهء دانشمندان معلوم و واضح مىشود . آن حضرت آراء دانشمندان زمان خود را به بوتهء نقد مىنهاد و چنان با آنها به بحث مىپرداخت كه گويا او رئيسى است كه زيردستان خود را محاكمه مىكند و آنها را به راه مستقيم هدايت مىنمايد و آنها نيز از اين مقام رياست پيروى و اطاعت مىنمايند « 2 » .
هامش
( 1 ) . بحار الانوار 46 / 357 .
( 2 ) . تاريخ المذاهب الاسلاميه / 689 .