او را تحمل كند و از او خواست از مدينه خارج و به سرزمين ينبع برود . « 1 »
چنانكه عثمان در برابر امام حسن عليه السّلام به صراحت گفت : تمايل به پند و موعظههاى پدرش ندارد و دليلش اين بود كه : « هرگاه مردم در مورد عثمان شكايتى نزد امام مىبردند ، آن حضرت فرزندش حسن را نزد عثمان مىفرستاد وقتى اين عمل مكرر صورت مىگرفت ، عثمان به امام حسن مىگفت : پدرت مىپندارد آنچه را خود مىداند ، هيچكس از آن آگاهى ندارد ! ما خود به آنچه انجام مىدهيم آگاهتريم . . . از اين پس نزد ما ميا ! و على عليه السّلام پس از آن ماجرا فرزندش را نزد عثمان نفرستاد . . . » « 2 »
بدينسان ، پر واضح است كه يارى حسنين عليهما السّلام نسبت به عثمان به فرمان پدر بزرگوارشان امام على عليه السّلام و كاملا هماهنگ با خط و مشى آنان كه همان خط اسلام ناب و صحيح است ، انجام پذيرفته و در شمار جانفشانىهاى فراوان و بسيار مهم آنان در راه آيين اسلام تلقى مىشود ! چنانكه دليلى روشن بر دورانديشى و دقت و ژرفنگرى امير مؤمنان عليه السّلام بهشمار مىآيد .
4 . آيا امام حسن عليه السّلام زخمى شد ؟
تنها مطلبى كه بايد بدان اشاره كنيم اين است كه ما در صحت موضوعى كه روايت ، مبنى بر زخمى شدن امام حسن عليه السّلام در اثناء دفاع از عثمان يادآور شده ، شك و ترديد داريم ؛ زيرا هرچند امكان دارد امام على عليه السّلام ، حسنين و يا امام حسن را به تنهايى براى دفاع از عثمان بدانجا اعزام نموده باشد و آن دو نزد عثمان آمده و مسئوليتى را كه پدرشان بدانها محوّل كرده بود بر او عرضه كرده
هامش
( 1 ) . نهج البلاغه ، شرح عبده 2 / 261 ، الغدير 9 / 60 .
( 2 ) . همان .