نكتهها
الف - سخن اين دسته از تاريخنگاران كه كشندگان عثمان و كسانى را كه از كشته شدن وى خرسند بودهاند ، صحابهء بزرگوار دانستهاند ، صحيح است ولى بىترديد ميان آنان افرادى چون عايشه و طلحه و زبير و ديگران وجود داشتهاند كه خود ، بر عثمان شوريدند آنهم نه در جهت پيروزى حق ، بلكه براى دستيابى به سود و بهرهء دنيوى ، چنانكه موضعگيرى اين افراد در حكومت امام على و بيعت با آن حضرت در پى كشته شدن عثمان اثبات كنندهء اين معنا است .
ب - اينكه بيان شده امام على عليه السّلام سيلى به صورت حسن زد و بر سينهء حسين كوبيد ، مورد اتفاق همهء تاريخنگاران نيست زيرا امام عليه السّلام مكرّر تأكيد فرموده بود كه كشته شدن عثمان نه سبب خرسندى وى شده و نه موجبات نگرانىاش را فراهم ساخته است . « 1 » از سويى آن بزرگوار حسنين عليهما السّلام را به كوتاهى در اجراى فرمانى كه بدانها صادر فرموده بود ، متهم نساخت ؛ زيرا آن دو ، از جمله كسانى بودند كه خداوند به پاكى و منزه بودن آنان از آلودگىها تصريح و نبىّ اكرم صلّى اللّه عليه و إله به مجد و عظمت و عشق و علاقهء زايد الوصفش نسبت به آن بزرگواران تأكيد نموده بود .
ج - در مورد دفاع از عثمان بايد گفت كه : امير مؤمنان على عليه السّلام هرچند خلافت عثمان را از پايه و اساس مشروع نمىدانست و از مخالفتها و هتك حرمتهايى كه همواره از هيئت حاكمه صادر شده ، كاملا آگاهى داشت ولى
هامش
( 1 ) . الغدير 9 / 69 - 77 به نقل از منابعى زياد .