به چيزى متهم نكنند . « 1 »
سيد مرتضى در اينكه امير مؤمنان عليه السّلام فرزندانش را براى دفاع از عثمان اعزام كرده باشد ، شك و ترديد نموده و مىگويد : « امير مؤمنان عليه السّلام اين دو بزرگوار را بدين جهت اعزام كرد - البته اگر اعزام كرده باشد - تا از هتك حرمت خانوادهء عثمان و تعمّد در قتل او و از محروم شدن اهل و عيال و زنان وى از رسيدن مواد خوراكى و آشاميدنى ، جلوگيرى به عمل آورند نه براى اينكه از درخواست مردم مبنى بر بركنارى عثمان از قدرت ، ايجاد مانع نمايند . » « 2 »
علامهء حسنى مىگويد : « بعيد به نظر مىرسد كه امير مؤمنان عليه السّلام گلهاى بوستان پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله را در آن گير و دار به دفاع از ستمكاران وادارد ، در صورتى كه آن بزرگوار جان عزيز خود و زندگىاش را سراسر وقف اجراى حق و عدالت و ستاندن حق ستمديدگان كرده بود » . « 3 »
در حالى كه برخى پژوهشگران بر اين باورند كه : « خليفه با رفتار ناپسندى كه داشت سزاوار كشتن بود چرا كه كشندگان وى و كسانى كه از كشتنش خرسند بودند ، جمعيت انبوهى از صحابهء بزرگ را تشكيل مىدادند و با عقل سازگار نيست كه امام حسن و امام حسين عليهما السّلام در برابر اين بزرگان ايستادگى كرده و آنها را از اين كار باز داشته باشند » . « 4 »
هامش
( 1 ) . به حياة الامام الحسن قرشى 1 / 115 - 116 مراجعه شود .
( 2 ) . شرح نهج البلاغهء ابن ابى الحديد 3 / 8 .
( 3 ) . سيرة الائمة الاثنى عشر 1 / 428 .
( 4 ) . صلح امام حسن از آل ياسين 50 - 51 .