وضع رشت
رشت را دو رود كوچك در ميان گرفته است . سياه رودبار از سمت مشرق و گوهر رود از طرف مغرب كه با هم يكى شده و به مرداب انزلى مىريزند .
شهر در فاصلهء يازده كيلومترى لنگرگاه واقع گرديده و اطراف آن طورى از درخت پوشيده شده است كه شمردن آنها به سبب وسعت فراوان مشكل به نظر مىرسد . بازارها قسمت قابل توجهى از مركز شهر را اشغال كرده است و كوچهها و دالانهاى تنگى معابر آنها را تشكيل مىدهد . در اين شهر تعداد جادههاى وسيع كم است و فقط تعداد كمى از آنها سنگفرش شده است .
محلهها
رشت به محلات زير تقسيم شده است :
زاهدان - محله بازار - خميران - خميران زاهدان - استاد سرا - كياب « 1 » .
در رشت در حدود 6000 خانه و 30000 نفر جمعيت « 2 » 3300 دكان و 20 كاروانسرا براى تجار ، 25 كاروانسرا براى كاروانها ، 40 مسجد و 12 بقعه و 36 تكيه ، 6 مدرسه علوم دينى و 35 حمام وجود دارد .
هامش
( 1 ) - طبق نظر گملين ، محلهها و مساجد و تكيههاى رشت در سال 1183 هجرى ( 1771 ) به صورت زير بود :
محلهها : كياب - خميران - چومارسرا - پسكيا ( رابينو اين محله را به خط فارسى پسكياب نوشته است . ) - استاسرا - بازار - صيقلان - زاهدان .
مساجد : جامع - صيقلان - كوچك - سفيد - گوهر رودبار - ملا رجبعلى - جير كياب - چومارسرا - پسكيا .
تكيهها : زاهدان - خميران - صيقلان - بازار - استاسرا - كياب - خميران كياب - نيلوانسرا - چومارسرا - پسكيا .
( 2 ) - در اين تعداد ، شمارهء ساكنان دهكدهها منظور نگرديده است .