رشت از نظر جان بل
John Bell
جان بل كه در سال 1129 هجرى ( 1717 ) رشت را ديده است ، دربارهء آن چنين مىنويسد « 1 » : شهر رشت دشت وسيعى است كه همهء اطراف آن را جنگلهاى انبوه فرا گرفته است و نزديكترين راه آن به ساحل درياى خزر يك روز راه است . خانههاى پراگندهاش به اين شهر آرايشى روستاوار داده است .
به سبب جلگهاى بودن و رطوبت اين منطقه مردم رشت ناچارند خانههاى
هامش
- [ اين شهر در سال 1165 هجرى ( 1752 ) به وسيلهء لشكريان محمد حسن خان قاجار ويران گرديد و بعدها هم سربازان كريم خان زند آن را به آتش كشيدند . ]
حريق 1304 هجرى ( 1885 ) تمام بازار و دو مسجد و تعداد زيادى از كاروانسراها را ويران كرد . در 17 - 1316 هجرى ( 1899 ) قسمت اعظم بازار و تعداد زيادى كاروانسرا و حمام و مسجد ويران گرديد و در حريق 1320 هجرى ( 1902 ) در حدود 1000 دكان و 10 كاروانسرا ويران شد .
( 1 ) - جان بل مسافرتهائى به نقاط مختلف آسيا كرد و اين نوشته از كتابى تحت عنوان « مسافرتهائى از سن پطرزبورگ به نقاط مختلف آسيا » در سال 1763 نقل شده است .
نظرى اجمالى دربارهء تاريخ رشت - رشت چندين بار به وسيلهء قواى بيه پيش غارت گرديد . در سال 1049 - 1048 هجرى ( 1636 ) قزاقهاى دن و سى سال بعد استنكور ازين دوباره آن را به ويرانى كشيد و به سال 1078 هجرى غنيمت زيادى از آنجا به دست آورد .
در سال 1131 هجرى زبردست خان فرماندهء سپاهيان افغان اين شهر را محاصره نمود . مردم رشت از پطر كبير يارى طلبيدند با وجود آنكه رشتىها افاغنه را به عقب نشينى وا داشتند نيروئى كه پطر كبير به كمك آنها فرستاده بود مدت 12 سال يعنى از 1135 تا 1147 اين شهر را در اشغال خود داشت . پس از مرگ نادر يكى از فرماندهان سپاه اصلان خان به نام رضا قلى خان با 1700 نفر افغانى از تبريز به رشت آمد و بازرگانان انگليسى را كه در اين شهر به سر مىبردند غارت كرد ( 1160 هجرى ) . آغا محمد خان قاجار در سال 1197 هجرى رشت را اشغال نمود . از حواشى رابينو