قورخانه ، ديده بان ( چراغ دريائى ) ، چند حمام و بازار كوچكى شامل دوازده دكان را نام برد و باغى هم به نام باغ شاه در ميان پشته ساخت . معتمد الدوله ميرزا عبد الوهاب هم در سال 1234 هجرى قصر معتمديه را ساخت و دكانهائى در جنوب اين قصر احداث نمود . در سال 1260 هجرى قمرى ( 1844 ميلادى ) در زمان سلطنت محمد شاه مهندس ميرزا ابراهيم خان تبريزى جهت آماده كردن مهمات و مستحكم ساختن دهانهء مرداب به انزلى فرستاده شد و دو قلعهء پنج گوشه در ساحل مرداب انزلى و قلعهء ديگرى هم در ساحل غازيان برپا كرد . قلعههاى مذكور در ايندوره منهدم شده است و ديده نمىشود . تا پايان قرن گذشته انزلى قسمتى از طالشدولاب بود ولى بعدها اين ناحيه با دهكدههائى كه قسمت مشرق ساحل شنى مرداب را مسدود مىكند منطقهء مجزاى كوچكى به نام انزلى و چهار فريضه را بوجود آورد .
انزلى در 1276 هجرى
در سال 1859 كه مكنزى انزلى را ديد در اين شهر دو محله وجود داشت : قلعه بازار كه محلهء ثروتمندان بود و در آن اكثر ساختمانها آجرى بودند و بامهاى سفالى داشتند ؛ و كهنه بازار كه در طول مرداب تا سنگر تا قسمت شرقى انزلى كشيده مىشد . اين شهر 353 خانه داشت كه فقط 50 خانه داراى بام سفالى بود و همچنين 150 دكان و سه مسجد و سه تكيه هم در آن وجود داشت .
انزلى امروز
تكميل راههاى آهن ارتباطى روسيه و كشتيرانى در درياى خزر و اصلاح راه انزلى به تهران جنبش قابل ملاحظهاى از نظر توسعه به اين شهر داد ، به طورى كه اين شهر اكنون داراى 1500 خانه است كه 700 خانهء آن گاليپوس و بقيه سفالى هستند . جمعيت اين شهر با خارجيانى كه در آن به سر مىبرند به 8000 نفر مىرسد . اين تعداد در زمستان به نسبت قابل توجهى زياد مىشود . زيرا عدهء زيادى از اهالى خلخال و ديگر نقاط