فصل هشتم انزلى و چهار فريضه
موقعيت
انزلى مهمترين بندر ايران در ساحل درياى خزر است كه در ساحل جنوب غربى اين دريا و در آخرين قسمت شرقى زبانهاى كه مرداب را از دريا جدا مىكند قرار دارد « 1 » .
انزلى
در 1771 ميلادى ( 1183 هجرى ) گملين در سال 1771 در مورد انزلى چنين نوشته است :
« شهر انزلى يا بطورى كه روسها نوشتهاند سينسيلى
Sinsili
به دو قسمت قديم و جديد تقسيم مىشود . در قسمت قديمى جزايرانيها و ارامنهء ايرانى كسى سكونت ندارد ، و در قسمت جديد بازرگانان روسيه و ارامنهء تابع روسيه
هامش
( 1 ) - در تاريخ محلى گيلان ( يعنى گيلان و ديلمستان مير ظهير الدين ) جز در موردى كه سربازان بيه پيش و بيه پس در مسير حركت خود به كرگانرود و خلخال در سال 879 هجرى ( 75 - 1474 ) از اين بندر گذشتهاند ، اشارهاى به اسم اين بندر نديدهام .
اين فراموشى قطعا مىتواند دليل خوبى باشد كه در اين دوره بندر اصلى درياى خزر لنگرود بوده است .