آداب سلام نماز
عبد اللّه بن فضل هاشمى « 1 » مىگويد : معنى سلام نماز را از حضرت صادق عليه السّلام پرسيدم . فرمود : سلام نشانهء امنيّت و پايان ممنوعيتهاى نمازگزار است . گفتم :
چگونه ؟ فرمود : در گذشته رسم مردم اين بود كه اگر كسى به آنها سلام مىكرد ، مىدانستند كه شرّى از او به آنها نخواهد رسيد و چون جواب سلامش را مىدادند ، او نيز خود را از شرّشان در امان مىديد ؛ اگر سلام نمىكرد خود را در امان نمىديدند و اگر سلام مىكرد و جوابش را نمىدادند او خود را در امان نمىدانست .
اين خصلت عرب است . بنابراين ، سلام نشانهء خارج شدن از نماز و جايز شدن كلام و امان از باطل شدن نماز است . سلام يكى از اسامى خداى عزّ و جلّ مىباشد و نمازگزار در پايان نماز به فرشتگانى كه مأمور او هستند ، سلام مىكند . « 2 »
ممكن است كسى بگويد : سلام نماز خطاب به همهء فرشتگان است ، نه فرشتگان مأمور ؛ ولى اين سخن صحيح نيست ، چون دو فرشته مأمور هستند كه عمل انسان را بگيرند و ثبت كنند و به عالم بالا برند و در حقيقت همان دو ملك حضور و اشراف دارند . پس صحيحتر همان است كه سلام فقط به آن دو نفر مىباشد .
حال كه معنى سلام را فهميدى ، به هنگام سلام نماز متوجّه باش كه عملى براى خدا انجام دادهاى و حال مىخواهى عملت را به او تسليم و عرضه كنى ؛ بنابراين ، اگر در جايى از نماز غفلت ورزيده يا از خدا غافل و به ديگرى مشغول بودهاى ، با اخلاص توبه كن يا عملت را مانند كسى تسليم كن كه جنايت كرده و در حقّ مولايش
هامش
- ( بحار الانوار ، ج 94 ، ص 54 ، ب 29 ، ح 25 . )
( 1 ) . عبد اللّه بن فضل هاشمى ، دربارهء اين شخص با اين عنوان همينقدر مىدانيم كه در رجال شيخ طوسى جزء اصحاب امام صادق شمرده شده است ، ولى مرحوم آية اللّه خوئى در كتاب معجم رجال الحديث مىنويسد :
عبد اللّه بن فضل هاشمى همان عبد اللّه بن فضل نوفلى است و براى اين ادّعا ادلهاى ذكر مىكند . نجاشى ، علامه حلّى و ابن داود عبد اللّه بن فضل نوفلى را توثيق كردهاند . بنابراين ، عبد اللّه بن فضل هاشمى از راويان مورد اعتماد مىباشد .
( 2 ) . بحار الانوار ، ج 85 ، ص 306 ، ب 35 ، ح 10 .