( و القيامة حلبته )
يعنى محل اجتماع افراد مسابقه است ، يا براى مسابقه و يا براى گرفتن جايزه چنانچه در شرح جامع الحلبه گذشت ، بنا بر اين قيامت محل حلبه است ، نه خود حلبه ولى مجازا بمحلّ حلبه ، حلبه فرموده ، ابن ابى الحديد گويد ، حلبته يعنى ذات حلبته و مضاف در كلام حذف شده همچون آيه قرآن
هُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ اللَّهِ
« 1 » - آنها صاحبان مقامند نزد خدا ) يعنى ذوو درجات ( صاحبان مقامها ) ،
( و الجنه سبقته )
در بيشتر نسخههاى نهج البلاغه سبقته بفتح سين است ، از آن جهت شارحان نهج البلاغه گفتهاند يعنى بهشت پاداش مسابقه آنست ، و كلمه جزاء را در تقدير گرفتهاند ، ولى ظاهرا بضمّ سين بمعنى جايزه است و نيازى بتقدير ندارد ، چنانچه قبلا گفته شد .
( و النار نقمته )
يعنى سهم كسى است كه عقب افتد و در مسير مسابقه گام ننهد ، نصيب چنين كسى گذشته از حسرت و محروميت ، آتش دوزخ است ،
( و التقوى عدّته )
تفسير ( كامل العدّه ) است ، زيرا تقوى در سختترين و بزرگترين وحشتها يعنى رستاخيز بهره ميدهد همچنان كه ذخيرههائى از قبيل ثروت در هنگام نياز براى صاحبش سود دارد .
( و المحسنون فرسانه )
زيرا آنها با نيكى و عبادات در اين ميدان مسابقه ميدهند .
( فبالايمان يستدلّ على الصالحات )
زيرا باور كردن خدا و پيامبر و حجت خدا باعث مىشود اعمال صالحه و چگونگى آنها را از واجب و مستحب بداند ، و بقولى زيرا ايمان راه اسلام است ، و هر راهى را توشه مناسب لازم است ، و توشه راه اسلام اخلاق ، و كردار شايسته است ، پس ايمان نشانگر آنهاست چنانچه سبب راهنماى مسبّب است ، و بقولى ، بايمان قلبى استدلال مىشود بر ملازمت اعمال صالح ، و گويا كلام را وارونه معنى كرده ( يعنى كردار شايسته ، دليل وجود
هامش
( 1 ) سورهء آل عمران آيه 163 .