شايسته يا شرمى كه بدان تقوى كسب شود ، يا نمود نيكو ، و بقولى همه اين معانى ، يا لباسى كه او تقوى است ، زيرا تقوى رسوائيها و زشتىها را ميپوشاند و ميبرد ، نه لباس جنگ مثل زره و كلاه خود و ابزارى كه از دشمن خود را نگهدارند چنانچه گفته شده ، پس اسلام وسيله است براى پوشش لباس ايمان و تقوى و كردار شايسته ، و حياء و قيافه اهل خير ، براى كسى كه تقوى پيشه كند و بقوانين اسلام عمل نمايد .
( و ظهيرا لمن رشد )
يعنى كمك و ياور براى كسى كه رشد و صلاح را برگزيند و در قاموس گويد ، رشد بر وزن نصر و فرح يعنى راه يافت ، و رشد پايدارى در راه حق با محكم شدن و ريشهگرفتن در آن است ،
( و كهفا لمن آمن )
كهف همچون غار ، در كوه است و نيز پناهگاه را گويند ، يعنى محل امنى است از وحشتهاى دنيا و آخرت براى كسى كه بدل ايمان آورد ، نه به زبان مؤمن باشد و در دل نفاق ورزد ،
( و امنه لمن اسلم )
امنه به حركت ميم بمعنى امن است و بقولى امنه در آيه 154 سوره آل عمران ، جمع است بر وزن كتبه ، و ظاهرا مقصود از اسلام در اينجا پيروى كامل از خدا و رسول و ائمه صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم است چون هر كس چنين باشد ، در دنيا و آخرت از زيانها ايمن است .
( و رجاء لمن صدّق )
يعنى اسلام چون نويد به پاداشهاى آخرت ميدهد مايه اميد است براى كسى كه آن را باور كند ، و ممكن است صدق بدون تشديد باشد ، و مؤيدش جملهايست كه در تحف العقول است
( و روحا للصادقين )
و در پارهاى از نسخهها نيز روحنا است ، و برخى اين دو جمله را چنين تفسير كردهاند ، كه اسلام ايمنى دنياست براى كسى كه ظاهرا مسلمان باشد ، و راحتى آخرتست براى كسى كه در باطن باور كند ، و به نظر من ، گويا اين آيه هم مؤيد آن تفسير است ( اگر از مقربان درگاه باشد . آنجا در آسايش و نعمت بهشت ابدى است ) « 1 » .
هامش
( 1 ) سورهء واقعه آيه 88 .