در فرمايش اوليه حضرت تصريح نفرمودند كه اين اعمال برتر از اعمال ديگرند بنا بر اين ، اين سؤال پرسش است از اينكه آيا بين حج و روزه عملى هست كه برتر از روزه باشد يا نه ؟ ( قال : قال رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم ) در پارهاى از نسخهها ( و قال رسول اللَّه ) ضبط شده و بنا بر اين اين جمله سخن راويست نه امام ، زيرا ميگويد چگونه روزه بعد از همه است و حال آنكه پيامبر چنين فرموده ، و بنا بر نسخه ديگر ، شايد حضرت اين روايت را در فضيلت روزه بيان فرموده ، تا سائل نپندارد ، روزه هيچ فضيلتى ندارد ، يا پاداش آن كم است ، و اينكه روزه سپر آتش است ، بدان جهت كه بزرگترين وسيله كشنده بدوزخ شهوتها است و روزه شهوت را درهم مى - شكند ، و ظرف من النّار متعلق است به جنّه زيرا جنه داراى معنى حفظ كردن يا پوشيدن ، يا دور ساختن است .
سپس براى برترى عبادات ، يك قاعده كلى بيان فرموده ، كه برتر از همه عبادتيست كه چيزى جاى آن را نگيرد ، و گويا مقصود از توبه در اينجا همان معناى لغوى آن يعنى رجوع و بازگشت است ، يا اينكه مجازا بر هر چيزى كه نايب شود ، اطلاق شده ، يا اينكه چون حضرت ترك عبادات را گناه ناميده اگر چه معذور باشد ، جبران و تدارك آن عبادت را هم توبه مىنامد .
( او قصّرت ) يعنى در شرائط يا اركان آن ، و در محاسن ( او قصّرت و سافرت ) ضبط شده يعنى بخاطر مسافرت كوتاه نمائى .
نتيجه اينكه حضرت ، باقسام فوت شدن روزه و احكام آنها بطور اجمال اشاره فرموده زيرا فوت شدن عبادات يا به جهت عذرى مثل مرض و غيره است ، يا به جهت كوتاهى و تعمّد در ترك يا به جهت مسافرت و نظير آنست ، و جبران آن يا تنها با قضاء است ، يا با كفّاره يا با هر دو يا هيچ كدام لازم نيست ، و شرح آن در كتابهاى فقهى است ، و مقصود حضرت اينست كه فرق بين روزه و آن چهار تا
بحار الأنوار (ج65) (شيعه در پيشگاه قرآن و اهل بيت ع) (فارسى) — صفحة 455
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٤٥٥