تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ قم ( طبع مرعشى ) ( فارسى ) — صفحة 630

مساهمون:

ص٦٣٠
شدند ، و بعد از مدّتى سلطانى « 1 » شدند . و از محمّد بن الحسين : أبو العبّاس احمد در وجود آمد ، و او در مقبره‌اى « 2 » كه در درب علىّ بن الحسن العلوى العريضى « 3 » است - بنزديك سعد « 4 » نهر « 5 » - مدفونست . و اين درب معروفست ببريهه « 6 » ، دختر أبى علىّ ابن الرّضا عليه السّلم . و به من جنين رسيد كه : اين ابو الفضل بر رى غلبه كرد با جماعتى كه با وى بودند ، پس هزيمت « 7 » شد ، و بقم بازكرديد ، و بقم وطن ساخت . ديكر از فرزندان « 8 » :
هامش
( 1 ) . يعنى داخل زمينهاى خالصه متعلق به سلطان و دولت شد كه مردم حق تصرف در آن را نداشتند . ( 2 ) . از اين گفته مصنّف مىتوان استفاده كرد كه او در جايگاهى مدفون شده است ، كه مقبرهء پيش از وفات او برقرار بوده است . ( 3 ) . درباره موقعيت جغرافيايى اين درب اختلاف است ، اردستانى در « انوار المشعشعين : ج 2 / ص 198 » معتقد است كه درب عريضى كه در آن دوره مشهور به ( درب بريهه ) بوده ، همين جايگاهى است كه امروزه بقعه على بن جعفر قرار دارد ، و به ( درب كاشان ) نيز شهرت داشته است ، و بقعه مجاور بقعه على بن جعفر را خاكجاى ابو العباس احمد بن محمد بن ابو الفضل حسين بن حسن أفطس بن على بن امام زين العابدين عليه السلام دانسته است . ليكن دكتر مدرسى در « تربت پاكان : ج 2 / ص 44 » مىگويد : ( درب مزبور نزديك نهر سعد بوده ، و گذشت كه مسير آن نهر در شمال شهر بوده است ، بنابراين مزار او را نيز بايد در همان محدوده جست ) . ( 4 ) . نهر سعد ، يكى از كانالهاى متفرع از رودخانه قم بوده است ، كه آن را سعد بن مالك بن أحوص اشعرى قمّى در قرن دوم هجرى حفر نمود ، و به گفته دكتر مدرسى ( اين جوى را سعد ابن مالك در نزديكى گمر ( شمال شهر ) از رودخانه جدا كرد ، و از ميان قسمتى از شهر كه از اراضى گمر و پيرامون آن بود گذراند ، و به مزرعه‌اى كه نزديك دروازه رى بنا كرده ، و آن را « سعدآباد » نام داده بود روان ساخت ) . نگاه كنيد به : « تربت پاكان : 2 / ص 19 » . ( 5 ) . در اصل و تمامى نسخه‌ها : سعد نهر ، و در « انوار المشعشعين : 2 / 198 » : ( نهر سعد ) ضبط شده است . ( 6 ) . بريهه دختر أبى على محمد أعرج ابن احمد بن موسى مبرقع ابن امام محمد تقى عليه السلام . ( 7 ) . هزيمت : شكست‌خوردن . ( 8 ) . يعنى از ديگر فرزندان حسن أفطس ابن على بن على بن الحسين زين العابدين عليهما السلام .