( 1 ) حضرتش صلّى اللَّه عليه و آله در مسجد « خيف » بايستاد و فرمود : خدا خرّم روى گرداند بندهاى را كه گفتار مرا بشنود و به ياد سپارد و آن را به هر كه نشنيده است برساند . بسا رسانندهء فقه ( دانش دين ) به كسى كه از او فقيهتر است و بسا فقهگويى كه خود فقيه ( واقعى ) نيست . سه چيز است كه دل هيچ مسلمانى را در آنها دغلى نباشد : پاكدلى در كردار براى خدا و خير انديشى براى پيشوايان مسلمانان ، و پيوستگى به انجمن ايشان . مؤمنان برادرند و خونشان يكى است و همه در برابر ديگران همدستند و در وفا به پيمانى كه كمترين فرد آنان بسته باشد مىكوشند . « 15 » ( 2 ) و فرمود صلّى اللَّه عليه و آله : هر گاه مسلمانى با فردى ذمّى خريد و فروش كند بايد بگويد : بار الها به من بر او خير بده و اگر مسلمانى با مسلمانى ديگر خريد و فروش كند بايد بگويد : بار الها به من و او خير بده .
( 3 ) و فرمود صلّى اللَّه عليه و آله : خدا رحمت كند بندهاى را كه خوش گويد و بهره برد يا خاموشى گزيند و سالم ماند .
( 4 ) و فرمود صلّى اللَّه عليه و آله : سه چيز است كه چون در كسى باشد ويژگيهاى ايمانش كامل باشد :
چون چيزى را خوش دارد اين خوش داشتن به راه باطلش نكشاند و چون خشم آرد ، خشمش از حق به در نبرد ، و چون توانايى يابد بدان چه از آن او نيست دست نگشايد . « 16 » ( 5 ) و فرمود صلّى اللَّه عليه و آله : هر كس به ناحق « 17 » به مرزى رسد از تجاوزكنندگان است . « 18 » ( 6 ) و فرمود صلّى اللَّه عليه و آله : خواندن قرآن در نماز برتر از تلاوت قرآن در غير نماز است ، و ياد خدا بهتر از صدقه و صدقه بهتر از روزه ، و روزه كارى نيك است . سپس فرمود : گفتارى ( مقبول ) نيست مگر با كردار و گفتار و كردارى ( درست ) نيست مگر با پندار ( نيّت ) ، و گفتار و كردار و پندارى ( پذيرفته ) نيست مگر با درست بودن رفتار ( اجراى سنّت ) .
( 7 ) و فرمود صلّى اللَّه عليه و آله : آهستگى از خدا و شتابزدگى از ابليس است .
( 8 ) و فرمود صلّى اللَّه عليه و آله : هر كه دانشى آموزد كه بدان با بيخردان درافتد و يا بر دانايان ببالد و يا مردم را متوجّه خود سازد كه او را بزرگ شمارند ، جايگاهش در دوزخ باد زيرا سرورى جز براى
هامش
( 15 ) در حديث آمده است كه پيمانى را كه يكى از افراد مسلمان ببندد همه مسلمانان بر گردن گرفته باشند . چون معنى اين حديث را از حضرت صادق عليه السّلام پرسيدند گفت : اگر سپاه اسلام گروهى از مشركان را محاصره كند و يكى از محاصرهشدگان بگويد : به من امان دهيد تا سردار شما را ببينم و با او گفتگو كنم و يكى از كوچكترين افراد سپاه اسلام به او امان دهد وفاى بدان پيمان امان بر برترين فرد سپاه اسلام نيز واجب شود . مجمع البحرين .
( 16 ) اين حديث در كافى در باب « مؤمن و صفات او » ج 2 ص 239 نيز آمده است .
( 17 ) در پارهاى نسخهها به جاى « غير حقّ » « غير حدّ » آمده است .
( 18 ) زيرا حقّ هر كس تا مرز است ولى خود مرز ( مانند ديوار مشترك بين دو همسايه ) بين او و همسايهاش مشترك است كه اگر بخواهد از مرز نيز استفاده كند و در آن تصرّفى نمايد بايد رضايت شريكش را تحصيل كرده باشد و گر نه متجاوز به حقّ ديگرى محسوب مىشود . - م .