( 1 ) از حضرتش صلّى اللَّه عليه و آله پرسيدند : كدام مردم در دنيا و در بلا و آزمونى دشوارتر باشند ؟
آن حضرت صلّى اللَّه عليه و آله فرمود : پيامبران و سپس همانندتران و پس از آن همگونهتران ايشان ، مؤمن نيز به اندازهء ايمان خويش و خوش كردارى خود به بلا آزموده شود . هر كه ايمانش درست و كردارش نيكو باشد آزمونش دشوارتر است و هر كه ايمانش سست و كردارش ضعيف باشد بلا و آزمونش كمتر است . « 10 » ( 2 ) و فرمود صلّى اللَّه عليه و آله : اگر دنيا نزد خدا برابر بال پشهاى « 11 » بود چيزى از آن را به كافر و دوروى نمىداد .
( 3 ) و فرمود صلّى اللَّه عليه و آله : دنيا را دولتهايى گردنده است ، پس آنچه ترا از دولت دنيا نصيب است با وجود ناتوانى تو به دستت آيد و آنچه از آن به زيان توست به نيرويت رد نتوانى كرد . هر كس از آنچه از دستش رفته اميد بركند خويشتن را آسوده سازد و هر كه بدان چه خدايش روزى كرده خشنود باشد چشمش روشن شود .
( 4 ) و فرمود صلّى اللَّه عليه و آله : سوگند به خدا هيچ كارى كه شما را به دوزخ نزديك مىكند نماند مگر آنكه من شما را بدان آگاه كردم و از آن باز داشتم و هيچ كارى كه شما را به بهشت نزديك سازد نبود مگر آنكه من شما را از آن آگاه ساختم و بدان فرمانتان دادم ، پس به راستى جبرئيل به من
هامش
( 10 ) بلا ، اعم از خير و شرّى است كه براى آزمايش به آدمى مىرسد . البتّه لفظ بلا بيشتر در مورد شرّ و گزند به كار مىرود و اگر ارادهء خير از آن باشد قيد مىشود چنان كه خداى تعالى فرمايد :بَلاءً حَسَناً- آزمونى نيكو . خداوند تعالى به بندهء خود خيرى مىرساند تا سپاسگزارى او را بيازمايد و به چيز ناگوارى گرفتارش مىسازد تا شكيباييش را امتحان كند . اين گونه آزمون براى رسيدن آدمى به درجات بالاتر لازم است و هيچ كس به مقام و درجهء بالاتر راه نمىيابد .
مگر آنكه شايستهء آن باشد و شايستگى نمىيابد مگر آنكه آزموده شود و امتحان دهد . پس رسيدن به درجات جز با گذراندن بليّات ممكن نيست ، از اين رو در خبر شهادت حضرت ابى عبد اللَّه الحسين عليه السّلام آمده است كه « وى پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله را به رؤيا ديد كه به او فرمود : اى حسين تو را درجهاى در بهشت است كه جز با شهادت بدان نرسى » . پس هر كس مقامش والاتر و بالاتر باشد آزمايش و گرفتاريش به بالا دشوارتر و بزرگتر است .
( 11 ) در بارهاى نسخهها به جاى « مثل جناح » « مثقال جناح - هموزن بال پشهاى » آمده است .