راه تقيّه خلافى گويد ) باكى نيست .
( 1 )
مهلت
و امّا « مهلت در وقت » همان دوران عمرى است كه انسان از آنگاه كه شناخت و معرفت بر او واجب مىآيد تا سر رسيد مهلت عمر ، از آن بهره مىبرد ، و اين از هنگام تميز يافتن و بلوغ است تا رسيدن مرگ . پس هر كه در راه جستجوى حق بميرد و به كمال آن نرسيده باشد ، عاقبت به خير است . و اين است گفتهء خدا كه :
وَ مَنْ يَخْرُجْ مِنْ بَيْتِهِ مُهاجِراً إِلَى اللَّهِ وَ رَسُولِهِ
- الآية - .
هر كس كه از خانه و كاشانهء خويش به عزم هجرت در راه خدا و پيامبرش بيرون رود . . . تا پايان آيه » « 1 » ( كه مىفرمايد :
. . . فَقَدْ وَقَعَ أَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ . .
. . . - . . . حقا كه پاداش او بر خداوند است . . . ) هر چند به سبب نداشتن مهلت اتمام كار خود به همهء شرايع و مقرراتش هم عمل نكرده باشد . يقين است ، بر شخص بالغ چيزهايى حرام شده كه بر كودك ، تا وقتى كه به مرحلهء بلوغ نرسيده ، حرام نشده است و در گفتهء اوست ( عزّ و جلّ كه فرمايد ) :
وَ قُلْ لِلْمُؤْمِناتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصارِهِنَّ
. . . الآية - به زنان مؤمن بگو كه ديدگانشان را فرو گذارند تا پايان آيه » « 2 » كه بر ايشان باكى نباشد كه زيور خود را به كودك بنمايند و همچنين ديگر احكام بر كودك جارى نيست .
( 2 )
توشه
و امّا اين كه فرمود « توشه » معنايش توانگرى و داشتن مايهاى است كه بنده براى اجراى فرمان خدا از آن كمك مىگيرد ، و اين گفتهء خداست كه :
ما عَلَى الْمُحْسِنِينَ مِنْ سَبِيلٍ . . .
. . . الآية - . . . بر نيكوكاران ايرادى نيست . . . » « 3 » نبينى كه ( خداوند ) عذر كسانى را كه هزينهء سفر جهاد نداشتند پذيرفته و بر كسانى كه امكان داشتند و هزينهء سفر و مركب سوارى براى انجام حج و جهاد و مانند آن داشتند حجّت را تمام ( و انجام اين فرائض را واجب ) كرده است ؟ و همچنين عذر درويشان را پذيرفته و بدين گفتهء خود حقّى براى ايشان در دارايى توانگران واجب كرده ( كه فرمود ) :
لِلْفُقَراءِ الَّذِينَ أُحْصِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ
. . . الآية - ( صدقات ) براى فقيرانى است كه در راه خدا بيچاره و ناتوان شدهاند . . . » « 4 » پس فرموده است كه آنان را معاف دارند و تكليف براى آنچه نتوانند و ندارند به ايشان نفرموده است .
هامش
( 1 ) النساء ، 100
( 2 ) النّور ، 31
( 3 ) التّوبة ، 91
( 4 ) البقرة ، 273