وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ حَتَّى نَعْلَمَ الْمُجاهِدِينَ مِنْكُمْ وَ الصَّابِرِينَ وَ نَبْلُوَا أَخْبارَكُمْ
- و همه گونه شما را مىآزماييم تا از ميانتان مجاهدان و صابران را معلوم بداريم و احوالتان را بشناسانيم . » « 7 » و فرمود :
سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَيْثُ لا يَعْلَمُونَ *
- محققا آنها را از آنجا كه ندانند غافلگير كنيم » « 8 » و فرمود :
الم أَ حَسِبَ النَّاسُ أَنْ يُتْرَكُوا أَنْ يَقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لا يُفْتَنُونَ
- آيا مردم چنين پنداشتند كه به صرف اين كه گفتند ما ايمان آوردهايم رهاشان كنند و بر اين دعوى هيچ امتحانشان نكنند ؟ » « 9 » ( 1 ) و در مورد فتنه كه همان معنى آزمون را دارد فرمود :
وَ لَقَدْ فَتَنَّا سُلَيْمانَ
. . . . الآية - و همانا سليمان را آزموديم . . . تا پايان آيه » « 10 » و در داستان موسى عليه السّلام فرمود :
فَإِنَّا قَدْ فَتَنَّا قَوْمَكَ مِنْ بَعْدِكَ وَ أَضَلَّهُمُ السَّامِرِيُّ
- به راستى كه ما پس از ( غيبت ) تو قومت را آزموديم و سامرى گمراهشان كرد » . « 11 » و گفتهء موسى كه :
إِنْ هِيَ إِلَّا فِتْنَتُكَ
- اين نيست مگر « فتنهء تو » « 12 » يعنى آزمايش تو .
اين آيات است كه با يك ديگر سنجيده شوند و گواه يك ديگر باشند .
( 2 ) امّا آياتى كه « بلوى » به معنى آزمون در آنها آمده عبارتند از :
فرمودهء او :
لِيَبْلُوَكُمْ فِي ما آتاكُمْ *
- تا شما را به آنچه ( از احكام كه در كتاب خود ) فرستاده بيازمايد » « 13 » و فرمودهء او :
ثُمَّ صَرَفَكُمْ عَنْهُمْ لِيَبْتَلِيَكُمْ
- سپس ( از پيشرفت و غلبه ) شما را بازداشت تا بيازمايدتان » « 14 » و فرمودهء او :
إِنَّا بَلَوْناهُمْ كَما بَلَوْنا أَصْحابَ الْجَنَّةِ
- ما آنان را آزموديم چنان كه صاحبان آن بوستان را آزموديم » « 15 » و فرمودهء او :
خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا
- مرگ و زندگى را آفريد كه شما را بيازمايد تا كدام نيكوكارتريد » « 16 »
هامش
( 7 ) محمد ، 31
( 8 ) الاعراف ، 183 و القلم ، 44
( 9 ) العنكبوت ، 1
( 10 ) سورهء ص ، 33
( 11 ) طه ، 85
( 12 ) الاعراف ، 155
( 13 ) المائدة ، 48 و الانعام ، 165
( 14 ) آل عمران ، 152
( 15 ) القلم ، 17
( 16 ) الملك ، 2