فرمايد و به پاداش فرمانبردارى او در اينجا ، در آن سراى پايندهء جاودانى نعمت جاودانهاش بخشد ؟ ( 1 ) و اگر بنده مالى را كه مالكش در زمان سكونت در خانهء نخست به او داده در راهى كه نهى كرده صرف كند و با مالك خود مخالفت ورزد ، بر همين قياس كيفر جاويدانىاى كه به وى وعده داده است واجب مىآيد ، و مالك در اين كيفر دادن به او ستمكار نيست ، چه پيشتر او را آگاه كرده و به او فهمانده و وفاى به وعده و تهديد بر او لازم است و از اين رهگذر است كه او را به صفت توانا و چيره وصف كردهاند . ( در اين مثل ) مالك و مولا ، همان خداى عزّ و جلّ است و بنده ، نيز آدميزادهء آفريده است و دارايى ، نيروى گستردهء خداست و آزمايش ، اظهار حكمت و نيروست و سراى نابودشونده ، همين دنياست و پارهاى از دارايى كه مالك به بنده مىدهد ، همان توانى است كه آدميزاد از آن برخوردار است و كارهايى كه خدا امر به پرداختن آن مال در راه آنها داده ، همان توانايى بر پيروى از پيامبران و اقرار به آن چيزى است كه از جانب خداى عزّ و جلّ آوردهاند و دورى از سببهايى كه از آن نهى شدهاند ، همان راههاى شيطان است . امّا وعدهء او كه نعمت دايم است ، همان بهشت است و خانهء نابودشونده ، دنياست و خانهء ديگر كه سراى درنگ است ، همان آخرت است و عقيدهء ميان جبر و تفويض ، همان ارزيابى و امتحان و آزمون به توانى است كه بنده داراى آن شده است .
و شرحش در پنج مثال است كه ( امام ) صادق عليه السّلام ياد كرده « 42 » و فرموده كه موجبات فضل را در بر دارند ، و من ان شاء الله با گواههايى از قرآن و ارائهء بيان آنها را توضيح مىدهم : ( 2 )
تفسير تندرستى
( 3 ) امّا ، فرمودهء ( امام ) صادق عليه السّلام ( در اين باره ) معنايش اين است كه ( تندرستى ) كمال آفرينش آدمى ( درستى اندام و اركان بدن ) و كمال حواسّ و پايدارى عقل و تميز ( نيك از بد ) و گشاده بودن زبان به گفتار است . و اين فرمودهء خداست كه :
وَ لَقَدْ كَرَّمْنا بَنِي آدَمَ وَ حَمَلْناهُمْ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ رَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ وَ فَضَّلْناهُمْ عَلى كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضِيلًا
- و به راستى كه فرزندان آدم را بسيار گرامى داشتيم و آنان را در خشكى و دريا ( بر مركب مراد ) روانه داشتيم و به ايشان از پاكيزهها
هامش
( 42 ) يعنى در : تندرستى ، گشاده راهى ، مهلت در وقت ، توشه و سبب مهيّج يا عامل محرّك كه امام صادق عليه السّلام همه را شرط دانستهاند .