أن يصير إلى غاية النّعيم و اللّذّة ؟ ! « 1 » .
قيل لهم : اعرضوا على امرئ صحيح الجسم و العقل « 2 » أن يجلس منعما و يكفي كلّ ما يحتاج إليه بلا سعي و لا استحقاق فانظروا هل تقبل نفسه ذلك بل ستجدونه بالقليل ممّا يناله بالسّعي و الحركة أشدّ اغتباطا و سرورا منه بالكثير ممّا يناله به غير استحقاق و كذلك نعيم الآخرة أيضا يكمل لأهله بأن ينالوه بالسّعي فيه و الاستحقاق له فالنّعمة على الإنسان في هذا الباب مضاعفة بأن أعدّ له الثّواب الجزيل على سعيه في هذه الدّنيا و جعل له السّبيل إلى أن ينال ذلك بسعي و استحقاق فيكمل له السّرور و الاغتباط بما يناله منه » « 3 » .
هامش
( 1 ) - في المصدر : « اللّذّات » .
( 2 ) - في نسخة العلّامة رحمه اللّه : « صحيح العقل و الجسم » .
( 3 ) - ادامهء سخن از كتاب توحيد مفضّل : و نيز « ممكن است بگويند : چرا آدمى از لغزش و گناه معصوم آفريده نشد ؟ اگر معصوم بود ديگر نيازى نداشت كه با اين مكاره و امور ناگوار بيدار شود . در پاسخ گفته مىشود : اگر چنين بودند هيچگاه در كارهاى نيكويشان مستحقّ پاداش و ثواب نبودند [ زيرا كارهايشان اختيارى نبوده است ] . اگر بگويند : وقتى كه سرانجامش نيكو شود و به نهايت درجهء نعيم و خوشيها برسد ، ديگر چه زيانى دارد كه بر كارهاى خيرش ستايش نشود و مستحقّ ثواب نگردد ؟ . در پاسخ گفته مىشود : شما به يك انسانى كه جسم و عقل او سالم است پيشنهاد كنيد كه به پيشگاه صاحب نعمتى برود و بىآنكه سعى و تلاشى كند همهء نيازهايش را آماده و حاضر نمايد ، آيا به اين راضى مىشود ؟ بىشكّ او اندكى را كه با تلاش و حركت به كف مىآورد بيشتر دوست دارد و خوشحالتر است تا اينكه نامستحقّانه و بدون تلاش و كوشش به فوايد فراوان برسد . نعمتهاى آخرت نيز اينگونه است و حكمت و تقدير در آن است كه آنها را با سعى و تلاش به دست آورند و مستحقّ و شايستهء آنها باشند -