عديدهاى از آن در دست است . سيوطى ( م 911 ق ) قرآنپژوه نامدار متأخر اين اثر را تكميل كرده و نام آن را لباب النقول فى اسباب النزول ناميده است ، كه اين اثر هم به طبع رسيده است . در اعصار و قرون اوليه شرح و بسطهاى غيرمسئولانهاى از قصص قرآنى كه آميزهاى از اسرائيليات يهودى و نصرانيات مسيحى و قصههاى عربى بوده ، وجود داشته كه مطلقا مجعول بوده است .
با پيشرفت زمان ، به ويژه پس از آنكه اقوام غيرعرب ، مسلمان شدند ، شرح و تبيين آيات و عبارات قرآنى كه معانى اصلى آنها در پردهء ابهام فرورفته بود ، ضرورت پيدا كرد .
نشان دادن معناى دقيق كلمات مهجور يا شيوهء درست تركيب نحوى يا فىالمثل مرجع ضماير موردنياز بود . نخستين نام بزرگ در تفسير قرآن ، و در واقع بنيانگذار دانش تفسير را ابن عباس مىدانند كه پسرعموى حضرت محمد [ ص ] و در عهد وفات حضرت ( 11 ق / 632 م ) ده تا پانزده ساله بود و تا حدود سال 68 هجرى در قيد حيات بود . شهرت او بدان پايه بود كه همهگونه تفسيرى را به ناحق به او نسبت مىدادند تا كسب اعتبار كنند ؛ لذا آنچه به قطع و يقين از آراء و نظريات او معلوم است ، اندك است . على الظاهر شيوهء تفسيرى او چنين بوده است كه براى احراز و اثبات معانى لغات مبهم ، به شعر جاهلى پيش از اسلام استناد مىكرده است . « 1 » اخيرا فؤاد سزگين ، محقق مسلمان ترك ، نظر متيقنترى در باب تفسير اوليهء قرآن پيش نهاده است . سزگين « 2 » بر مبناى تعداد معتنابهى از نسخ خطى كشف شدهاى كه داراى تفسير قرآنى به قلم اقدمين است ، اين بحث را پيش مىكشد كه اين احتمال كه ابن عباس چند شاگرد پرورده باشد ، احتمالى معقول است . اغلب اين نسخههاى خطى هنوز مورد مطالعه و بررسى دقيق قرار نگرفتهاند و هنوز زود است كه به اين نكته پى ببريم كه آيا اطلاعات قابلتوجهى به دست مىدهند يا نه .
هامش
( 1 ) .Goldziher , Koranauslegung , 65 - 81 .( 2 ) .Geschichte des arabischen Schrifttums , i , Leiden , 1967 , 19 - 49 ( Qur'anauslegung' ) .. سزگين در اين مقوله مواد و مطالب بيشترى از تاريخ الادب العربى( Literatur Geschichte der arabischen )( 2 جلد ، طبع دوم ) ، ليدن ، 1943 ، 1949 ، ( و 3 جلد تكميلى آن ) ليدن ، 1937 - 1942 دارد . اين دو ويرايش از اين اثر ، [ با توجه به عنوان اصلى آلمانى آنها ] به اختصار به صورتGALوGALSذكر مىشوند . صفحات همخوان با اين بخش در [ كتابشناسى عظيم ] سزگين از اين قرار است :GALS , i , 330 - 6 ; 202 - 5 GAL , i ,