بپذيريم . از سوى ديگر ، گاه بايد كلمات مختوم به تنوين نصب ( ا ) را بهصورت ا ( يا « آ » ) تلفظ كنيم . چنانكه در سورههاى كهف ، جن ، عاديات اين وضع مشهود است . همچنين پايانبندى هاء تأنيث كه در سورهء همزه بهصورت ئة يا ئة تلفظ مىشود بايد با قطع نظر از حركت پايانى تاء تأنيث تلفظ شود تا وزن عروضى كلمهء لمزه ، با عدّده ، اخلده ، حطمه و غيره هماهنگ شود و سجع بسازد ، و همهء اين كلمات به صداى فتحه ختم شود . در سورهء زلزله همنوايى مشابهى وجود دارد ؛ يعنى چندين كلمهء مختوم به ضمير « ها » ، پايانبندى مشابهى دارند :
( زِلْزالَها
/
أَثْقالَها
/
ما لَها /
و چند مورد ديگر ) ؛ و در آن ميان يك ضمير مذكر جمع بهصورت « هم » ( اعمالهم ) پيشآمده است . همنوايى سورهء حجرات نيز همينگونه است ، با اختلاف فراوانترى در تغيير ضماير پايانى .
ساختار زبان عربى كه در آن كلمات صور و قوالب معينى دارند ، براى توليد چنين همنوايى مناسب بوده است . حتى در سورههاى كوتاه وضع كلمات چنين است كه براى كسب همنوايى بايد به پايانبندىهاى نحوى نظير ضمير « ها » در سورهء زلزله ، و شمس ، تكيه كرد . در سورههاى بلندتر اين وضع شديدتر است ؛ چنانكه در سورهء الرحمن ، همنوايى عمدتا متكى و مبتنى بر علامت تثنيه يعنى « ان » است . در سورههاى بلندتر همنوايى ( اگرچه يكدرميان ، يا چنددرميان ) بر وزن « آ ( ل ) » است . يعنى يك « آ » ى بلند همراه با صامت متغير . ازجمله در بخشهايى از سورهء بقره ، آل عمران ، ابراهيم ، « ص » ، زمر ، غافر ، و گاهگدارى در جاهاى ديگر . در اكثريت عظيمى از سورهها با هر طولى كه داشته باشند ، حتى در بعضى سورههاى كوتاه ، همنوايى رايج ئى ( ل ) است ، يعنى يك « ي » يا « و » بلند ( كه اين دو قابل تبديل به همديگرند ) و به دنبالش يك صامت . و اين شكل با پايان بندىهاى اسماء و افعال به صورت - ون ، و - ين همراه با فاعل يكى از رايجترين صيغهها در زبان عربى است . در بخش اعظم قرآن اين همنوايى ديده مىشود .
با همنوايىاى كه بدينسان بر مبناى پايانبندىهاى دستورى پديد مىآيد ، گاه اين ترديد پيش مىآيد كه آيا هر كلمهاى به واقع مراد بوده است . نظامهاى مختلف آيهشمارى تا حدودى - اگرچه نه تماما - بر استنباط مختلف دربارهء اينكه كلمهء قافيه يا سجع يا همنوايى در هر موردى كجاست استوار است ؛ ولى در اين نكته ترديدى نيست كه در