پس آن در حكم مال خود تو است .
شرح : « اين خبر صحيح است ، و ظاهر آن جواز اخذ لقطهء حرم ، و عدم جواز تملَّك آن بعد از اعلام و تعريف است . و اصحاب در اين باره اختلافى بسيار دارند ، چنان كه شيخ در كتاب النهايه و جماعتى از فقهاء بر اين عقيدهاند كه لقطهء حرم مطلقا حلال نيست ، و محقق در كتاب نافع و جماعتى ديگر معتقدند كه چنين لقطه مطلقا مكروهست . و جماعتى معتقدند كه قليل آن مطلقا جايز است . و بسيارى ديگر معتقدند كه با نيت اعلام و تعريف مكروهست . و قول بكراهت از قوت خالى نيست . سپس در حكم لقطه بعد از التقاط اختلاف واقع شده است ، چنان كه محقق و جماعتى قائل بمخيّر بودن ميان تصدق و لا ضمان ، و ميان باقى گذاشتن آن برسم امانت شدهاند ، زيرا تملك آن مطلقا جايز نيست » .
و روايت شده است كه از جملهء اسامى مكَّه
بكَّه و أمّ القرى و امّ رحم و باسّه ) *
است و وجه تسميهء * ( « باسّه » ) * اينست كه چون مردم در آنجا ستم ميكردند ، ايشان را هلاك مىساخت ، و مردم آن شهر چنان بودند كه چون ستمى بر ايشان وارد مىشد رحم مىكردند .
شرح : * ( « امّ رحم » ) * در بيشتر نسخه ها با جيم آمده است ، و صواب در اين باب - چنان كه در خبر ابو بصير ذكر شده - امّ رحم - با حاء مهمله - است ، و خبر ابو بصير چنين است : »
و مكَّه امّ رحم ) *
ناميده مىشود ، زيرا مردم زمانى كه مجاور آنجا مىشدند ، رحم مىكردند « و ظاهرا اينست كه آنچه مصنّف ذكر كرده مضمون همين خبر است ، و تصحيف از جانب كاتبان سر زده است ، و يا اينكه اين خبرى ديگر است ، و منافاتى ميان آن دو خبر نيست ، و در نهايهء ابن اثير آمده است كه : « رحم « - بضم - رحمت است ، و از همين بابست حديث مكَّه » آن
امّ رحم ) *
است « يعنى اصل رحمت است . و در حديث مجاهد آمده است كه : از جمله نامهاى مكَّه * ( « باسّه » ) * است ، و وجه اين تسميه اينست كه مكَّه كسانى را كه در آنجا مرتكب خطا شوند درهم مىشكند ، و « بسّ » بمعنى
من لا يحضره الفقيه ( فارسي ) — صفحة 116
مساهمون: الشيخ الصدوق
ص١١٦