فقيه معاصر فرموده است : « به آيهء مباركه مىتوان استدلال نمود براى اينكه اگر كسى زكات ندهد و منكر آن باشد ، مشرك است و اين قول حقّ است ، چه آنكه كسى كه به وجوب زكات معتقد نباشد كافر است » .
مىگوييم در اين كلام هم از لحاظ لفظ و هم از لحاظ معنا اشتباه وجود دارد و اما از لحاظ لفظ « مشرك » كسى است كه همراه خدا شريك قرار بدهد و ناگفته معلوم است كه شريك قرار دادن براى خدا از لوازم منع زكات نمىباشد . بنابراين اگر لفظ « كافر » را به جاى لفظ « مشرك » به كار مىبرد بهتر بود و امّا از لحاظ معنا : منطوق جملهء مذكور ( كسى كه زكات نمىدهد ، مشرك مىباشد ) اين است كه مشرك ، زكات نمىدهد و از لازمهء آن كلام اين است كسى كه زكات نمىدهد ، مشرك باشد ، چه آنكه قضيّه موجبه كليّه مانند خودش ، عكس نمىگردد و عكس موجبه كليّه موجبهء جزئيّه خواهد بود . بنابراين جملهء مذكور بنفسه دلالت بر مطلوب ندارد . ( كسى كه زكات ندهد ، مشرك باشد ) ، بلكه با دليل ديگرى ثابت مىشود كه منكر زكات ، مشرك است و همين دليل خارجى كافى است و سرانجام آيهء مباركه دلالت بر مطلوب ندارد و دليل ديگرى بر مطلوب دلالت خواهد داشت .
* * *
[ 89 ] آيهء سوّم :
« وَ الَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَ الْفِضَّةَ وَ لا يُنْفِقُونَها فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذابٍ أَلِيمٍ ، يَوْمَ يُحْمى عَلَيْها فِي نارِ جَهَنَّمَ فَتُكْوى بِها جِباهُهُمْ وَ جُنُوبُهُمْ وَ ظُهُورُهُمْ هذا ما كَنَزْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ فَذُوقُوا ما كُنْتُمْ تَكْنِزُونَ
« 1 »
»
؛
« كسانى كه طلا و نقره را جمعآورى و پنهان مىكنند و در راه خدا انفاق نمىنمايند ، آنان را به عذاب دردناكى بشارت ده ، در آن روز كه آنان را در آتش جهنّم گرم و سوزان كرده و با آن صورتها و پهلوها و پشتهايشان را داغ مىكنند و به آنان مىگويند كه اين همان چيزى است كه براى خود پنهان ساختيد . پس بچشيد چيزى را كه براى خود اندوختيد » .
قابل توجه است ، آياتى كه بهطور عام دلالت بر وجوب زكات مالى دارند ، به وسيله قول رسول اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) تخصيص خوردهاند و بيان اين مطلب خواهد بود .
هامش
( 1 ) . برائة ، آيه 36 .