حكايت كند كه از غرايب درختى كه منبت او در بيابان باشد ، درخت زنابير است ؛ يكى را از او زنباره ، زنبوره و زنبيره 20 گويند . او نوعى است از انواع درخت انجير و او را حلوانى گويند .
( 1 ) .
Ficus carica L .
؛ سراپيون ، 473 ؛ ابو منصور ، 88 ؛ ابن سينا ، 736 . نام فارسى و تركى اين درخت ، انجير است ، و اينژير روسى نيز از همينجاست .
( 2 ) . صيكة ، يونانى ، ديوسكوريد ،
I
، 144 .
( 3 ) . آغاز دومين افتادگى در نسخهء الف ( نك . همينجا ، ص ؟ ) . ترجمهء بعدى تا شمارهء 270 از روى نسخهء فارسى ( ورقهاى 47 ب - 54 ب ) صورت گرفته است .
( 4 ) . يا « تخمها » - جمله حبوبها .
( 5 ) . نهنگ - نام فارسى تمساح ،
II , Vullers
، 1381 .
( 6 ) . تصحيف در نسخهء فارسى : فكّ زيرين جنباند .
( 7 ) . نسخهء فارسى : حمير ، بايد خواند جميز -
Ficus sycomorus L .
؛ غافقى ، 199 ؛
Lane
، 457 .
( 8 ) . امرود ، نك . شمارهء 920 .
( 9 ) . كبك ، بايد خواند كيك . احتمالا
blastophage
- زنبور انجير .
( 10 ) . قس . ديوسكوريد ،
I
، 143 .
( 11 ) . أصّم ، ديوسكوريد ،
I
، 143 و ابن سينا ، 154 : « آنها شيرينتر از انجير نارسيده [ التين الفجّ ] اند » .
( 12 ) . تين أحمق - يونانى .
( 13 ) . نسخهء فارسى : مقولاوس ، احتمالا بهجاى نيقولاوس .
( 14 ) . شاه انجير .
( 15 ) . درخت كلنار ، بايد خواند درخت كنار - نام فارسى سدر ، نك . شمارهء 528 ،
II , Vullers
، 891 .
( 16 ) . انجير وزيرى .
( 17 ) . انجير حلوانى ، حلوان - شهرى در غرب ايران .
( 18 ) . كازرونى ( ورق 292 ب ) اينجاى متن را نقل مىكند : قال صاحب الصيدنة يكون ببغداد تين يقال له « وزيرى » منسوب الى « ابن الزيات » لانه راح بسامرة و امر بوصل الحلوانى بالشامى فسموا ما اثمر وزيريا و نقل الى بغداد . مؤلف الصيدنه مىگويد : در بغداد انجيرى است كه وزيرى مىنامند ، آن را با [ نام ] « ابن الزيات » مربوط مىكنند زيرا او هنگامى كه عازم سفر به سامره بود ، فرمود تا [ انجير ] حلوانى را به شامى پيوند زدند . ميوه [ درخت تازه ] را « وزيرى » ناميدند و آن را به بغداد بردند » .
( 19 ) . نسخهء فارسى : سرقم ، بايد خواند سوقم -
Lane , Ficus sycomorus L .
، 1384 .
( 20 ) . زنبارة ، زنبورة ، زنبيرة ، قس .
Lane
، 1256 .