چنان كه گفته شد ، مسيلمه در اواخر دوران رسالت در مدينه ، الرحمان ناميده مىشد ؛ در حالى كه
« بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ »
در آغاز رسالت حضرت رسول نازل شده بود . هزاران درود و سلام بر آن رسول باد .
* * * شگفتتر آن كه عدهاى پنداشتهاند بسمله با عنوان آيهاى از قرآن نازل نشده است ؛ نه در آغاز سورهها و نه در جاى ديگر ، جز در سورهء نمل ؛ يا اين كه پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم آن را ننوشت تا اين كه سورهء نمل نازل گرديد .
عجيبتر آن كه گفتهاند : حضرت در آغاز سورهها ، شعار جاهليت « باسمك اللّهم » را به جاى شعار اسلام ،
« بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ »
، مىنوشت .
برخى گفتهاند : رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم در آغاز ، به رسم قريش « باسمك اللّهم » مىنوشت تا اين كه اين آيه نازل شد :
« وَ قالَ ارْكَبُوا فِيها بِسْمِ اللَّهِ مَجْراها »
« 1 » . حضرت نيز نوشت :
« باسم اللَّه » . بعدها اين آيه نازل گرديد :
« قُلِ ادْعُوا اللَّهَ أَوِ ادْعُوا الرَّحْمنَ »
« 2 » ؛ پس حضرت نوشت : « باسم اللَّه الرحمان » . پس از آن چنين نازل شد :
« إِنَّهُ مِنْ سُلَيْمانَ وَ إِنَّهُ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ »
« 3 » ، پس حضرت همانند آن نوشت . « 4 »
شگفتا از اين ياوهگويىها كه عقل سليمى آن را نمىپذيرد .
[ 1 / 379 ] قرطبى به شعبى و اعمش نسبت داده است - در حالى كه آنان از چنين نسبتى به دورند - رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم « باسمك اللّهم » مىنوشت تا اين كه فرمان رسيد « بسم اللَّه » بنويسد ، پس همان را نوشت . همچنين هنگامى كه
« قُلِ ادْعُوا اللَّهَ أَوِ ادْعُوا الرَّحْمنَ »
نازل شد ، حضرت نوشت : « بسم اللَّه الرحمان » و چون آيهء
« إِنَّهُ مِنْ سُلَيْمانَ وَ إِنَّهُ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ »
نازل گرديد ، آنگاه ( بسم اللَّه الرحمان الرحيم ) را
هامش
( 1 ) . هود ( 11 ) 41 .
( 2 ) . اسراء ( 17 ) 110 .
( 3 ) . نمل ( 27 ) 30 .
( 4 ) . بنگريد به : بغوى ، ج 1 ، ص 73 ؛ عبد الرزاق ، ج 2 ، ص 477 .