اى كميل ، دانش بهتر از ثروت است ، دانش تو را مىپايد و تو ثروت را مىپايى . ثروت را خرج كردن كم مىكند و دانش با خرج شدن افزايش مىيابد . نيكى كردن با ثروت با از بين رفتن ثروت از بين مىرود .
اى كميل ، شناخت دانش دينى است كه انسان به آن جزا داده مىشود ، انسان با كمك معرفت كسب طاعت مىكند ، و بعد از مرگش نام نيك به دست مىآورد . دانش حاكم ، و ثروت محكوم است .
اى كميل بن زياد ، ثروت اندوزان در حالى كه زندهاند مردهاند ، و دانشمندان تا جايى كه روزگار باقى است باقىاند ، شخصشان با از دنيا رفتن گم شده ، و شخصيّتشان در دلها موجود است . بدان كه در اينجا دانش فراوانى است - اشاره به سينهاش فرموده - اگر براى آن افراد شايستهاى مىيافتم انتقال مىدادم ! آرى شخص تيز فهمى را براى اين علوم مىيابم ولى از او بر آن ايمن نيستم ، ابزار دين را براى دنيا به كار مىگيرد ، و با نعمتهاى خداوند بر بندگانش ، و به حجّتهاى حق بر اوليائش بزرگى مىفروشد ، يا كسى را مىيابم كه پيرو حاملان حق است و او را در اطراف و جوانب آن بصيرتى نيست ، به اولين شبههاى كه عارضش مىگردد آتش شك در دلش افروخته مىشود .
بدان كه نه اين را اهليّت است نه آن را . يا كسى را مىيابم كه حريص به لذّت شده ، و به آسانى مطيع شهوت گشته . يا كسى كه شيفتهء جمع كردن مال و انباشتن آن است ، اين دو نفر به هيچ وجه رعايت كنندهء دين نيستند ، نزديكترين موجود از نظر شباهت به اين دو طائفه چهارپايان رها شده در علفزارند . علم با مرگ حاملانش به اين صورت مىميرد .
خداوندا ، آرى زمين از كسى كه به حجّت خدا براى خدا قيام نمايد تهى نمىماند ، قائمى آشكار و مشهور ، يا ترسان و پنهان ، تا دلايل الهى و بيّناتش باطل نگردد . اينان چند نفرند ، و كجايند ؟ به خدا قسم عددشان اندك ، و نزد خداوند از نظر منزلت بسيار بزرگند ، خداوند دلايل و بيّناتش را به وجود آنان محافظت مىكند تا به افرادى شبيه خود بسپارند ، و بذر آن را در دلهايشان بكارند . دانش با حقيقت بصيرت به آنان روى نموده ، و با روح يقين در آميختهاند ، و آنچه را ناز پروردگان سخت گرفتهاند آسان يافتهاند ، و به آنچه نادانان از آن وحشت كردهاند مأنوس شدهاند ، و با بدنهايى كه ارواحشان به محلّ برتر آويخته همنشين دنيا شدهاند . اينان جانشين حق در زمين ، و دعوت كنندگان به دين خدا هستند ، آه آه كه چه مشتاق ديدار آنانم ! اى كميل ، اگر مىخواهى بازگرد .
نهج البلاغة ( فارسى ) — صفحة 340
مساهمون: خطب الإمام علي ( ع )
ص٣٤٠