بدانيد به خدايى كه جانم در دست قدرت اوست كه ارتش معاويه بر شما پيروز خواهند شد ، نه به خاطر اينكه از شما به حق شايستهترند ، بلكه بدان خاطر كه آنان در حركت به سوى باطل زمامدارشان شتابانند ، و شما در برابر حقّ من سست و كند هستيد .
هر آينه ملل مختلف از ستمكارى زمامدارانشان در ترسند ، و من از ستم ملّتم بر خويش در بيمم . شما را براى پيكار با دشمن ترغيب كردم نرفتيد ، به گوشتان خواندم نشنيديد ، پنهان و آشكار دعوتتان نمودم اجابت نكرديد ، شما را خيرخواهى كردم نپذيرفتيد .
آيا شما حاضران ، بسان غايبان هستيد ؟ ! و بردگان در قيافهء اربابان ؟ ! مصالحتان را بر شما مىخوانم از آن فرار مىكنيد ، با موعظههاى رسا شما را نصيحت مىكنم از آن پراكنده مىگرديد ، و به جهاد با متجاوزان ترغيبتان مىكنم هنوز حرفم به آخر نرسيده مىبينم همچون قوم سبا پراكنده مىشويد ! به جلسات خود باز گشته ، يكديگر را از پند و اندرزى كه داده شدهايد فريب مىدهيد و غافل مىسازيد .
بامدادان شما را مستقيم مىنمايم ، شامگاهان مانند كمان كژ به سويم باز مىگرديد . اصلاح كننده عاجز شده ، و شنونده غير قابل انعطاف گشته .
اى كسانى كه بدنهايتان حاضر ، و عقولتان از شما غايب ، و خواستههايتان گوناگون است ، و زمامدارانتان گرفتار شمايند ، امير شما خدا را اطاعت مىكند و شما از او نافرمانى مىنماييد ، اما امير شاميان از خدا روى گردان است و اهل شام از او فرمان مىبرند ! به خدا قسم دوست داشتم معاويه دربارهء شما و يارانش با من بيع صرف انجام مىداد ، صرف دينار به درهم ، ده نفر از شما را با يك نفر از ياران خودش با من عوض مىكرد .
اى اهل كوفه ، من از جانب شما به سه چيز و دو چيز دچار شدهام : گوش داريد ولى كريد ، گوياييد امّا لاليد ، چشم داريد لكن كوريد ؛ نه هنگام جهاد آزاد مردان راستين هستيد ، نه وقت بلا و گرفتارى برادران مورد اعتماد ! دستتان تهى باد اى كسانى كه همچون شتران بدون ساربان هستيد كه هرگاه از جانبى جمعشان كنند از طرف ديگر پراكنده مىشوند .
به خدا قسم انگار مىبينم اگر صحنهء كارزار سخت شود ، و آتش پيكار شعلهور گردد ، فرزند ابو طالب را همچون زنى كه نوزاد خود را وقت زاييدن رها كند رها خواهيد كرد .
حركت من بر اساس حجّت روشن از جانب پروردگارم ، و راه و روش پيامبر مىباشد ، من بر مبناى راه حقّى كه آن را از ميان راههاى گوناگون يافتهام قرار دارم .
به اهل بيت پيامبرتان نظر كنيد و ملتزم جهت الهى آنان باشيد ، راه و روش آنها را پيروى نماييد ، كه آنان شما را از راه هدايت بيرون نمىبرند .
نهج البلاغة ( فارسى ) — صفحة 80
مساهمون: خطب الإمام علي ( ع )
ص٨٠