بلكه به وسيلهء حجّتهايى كه بر زبان برگزيدگان از انبيائش ارسال كرد ، و همهء آنان به دنبال هم در هر دورهاى ابلاغ كنندهء پيامهاى او بودند با مردم رابطه برقرار نمود ، تا به وسيلهء پيامبر ما محمّد صلّى اللّه عليه و آله حجّتش تمام شد ، و جاى عذرى باقى نماند و تهديدش دربارهء مجرمان به نهايت رسيد .
رزق و روزى مردم را مقدّر فرمود ، و آن را براى برخى فراوان و براى بعضى ديگر اندك قرار داد ، و ارزاق را بر مبناى تنگى و فراخى قسمت نمود ، و در اين تقسيم بندى عدالت به خرج داد تا هر كس را بخواهد با فراوانى رزق و كمى آن آزمايش كند ، و بدين وسيله ثروتمندان و فقرا را از جهت شكر نعمت و تحمل سختى در مجراى امتحان قرار دهد .
آنگاه روزى فراخ را با سختى و پريشانى در هم آميخت ، و با تندرستى و سلامت ، آفتهاى دردناك قرار داد ، و شاديهاى غمزدا را با غصّه و اندوه مقرون نمود . مدّت عمرها را معين كرد ، بعضى را طولانى و برخى را كوتاه ، و بعضى را مقدّم و برخى را مؤخر نمود ، و رشتهء همهء عمرها را به مرگ متصل ساخت ، و مرگ را در هم پيچندهء رشتههاى زندگى ، و عامل گسيختن پيوندهاى محكم قرار داد .
خداوند آگاه است ، آگاه از اسرار نهان مردم ، و از پنهان سخن گفتن راز گويان ، و از آنچه در خاطرشان به سبب گمان خطور مىكند ، و به آنچه بر آن با يقين تصميم مىگيرند ، و از نگاههاى خيانتآلود چشم كه به صورت مخفى انجام مىگيرد ، و به آنچه در نهان دلهاست و به ناديدنيهاى اعماق غيب ، و به مطالبى كه گوشها مخفيانه مىشنود ، و به درون لانههاى تابستانى موران ، و مراكز زمستانى حشرات ، و نالهء ماده شتران فرزند از دست داده ، و صداى آهستهء قدمها ، و محل روييدن و رشد ميوهها كه در غلاف پردههاى شكوفههاست ، و به مخفيگاه بيشههاى حيوانات وحشى در شكاف كوهها و درّهها ، و به نهانگاه پشهها در لابلاى ساقههاى درختان و پوست آنها ، و جاى روييدن برگها از شاخهها ، و محل فرود آمدن نطفهها از مسير اصلاب ، و به ابرهاى برآمده در فضا و محل به هم پيوستن آنها ، و ريزش باران از ابرهاى انبوه ، و به آنچه گردبادها با دامنهء خود مىپاشند ، و به آنچه سيلهاى توليد شده از باران نابود مىكنند ، و بر فرو رفتن و حركت حشرات در ريگستانها ، و به جايگاه پرندگان بر قلّههاى بلند كوهها ، و نغمه سرايى نغمهسرايان در تاريكى لانهها ، و آنچه در صدفهاست و موج دريا آن را پرورش داده ، و به آنچه تاريكى شب آن را پوشانده ، يا خورشيد بر آن تابيده ، و آنچه را تاريكىها و روشنايىها به دنبال هم در بر مىگيرند ، و به اثر هر قدمى ، و صداى هر حركتى ، و آواى هر سخنى ، و حركت هر لبى ، و جايگاه هر جاندارى ، و وزن هر ذرّهاى ،
نهج البلاغة ( فارسى ) — صفحة 75
مساهمون: خطب الإمام علي ( ع )
ص٧٥