اينكه در سال 462 هجرى به دست يوسف بن تاشفين دولت مرابطين « 1 » يا مُتَلَّثمين از صنهاجه به وجود آمد . هنگامى كه اين حكومت به قدرت و عظمتى رسيد ، جايگاه شهر مراكش را خريدارى كرد و آن را مركزِ حكومتِ خود نمود و در اين شهر كاخهاى عظيم و خانههاى وسيعى ساخت و آن را مركز فرماندهىِ خويش قرار داد . [ يوسف بن تاشفين ] پس از آنكه پايههاى حكومت خود را در مغرب استوار نمود ، به دعوت مردم اسپانيا رو به آن سوى نهاد و در اين هنگام ميان لشكريان او و لشكريان فونس ششم پادشاه « قشتاله » ، جنگى در منطقهء زلاقه درگرفت كه نتيجهء آن پيروزى ابن تاشفين بود ؛ اين جنگ ، مهمترين جنگ در اسپانيا به شمار مىآيد . آنگاه ( يوسف ) بر « غرناطه » دست يافت و تمامى پادشاهان ملوكالطوايفى آن ديار را از ميان برد و از آن پس پادشاهِ يكّهتاز اسپانيا و مغرب گرديد . وى در سال 500 هجرى درگذشت و پس از او فرزندانش تا سال 542 هجرى در اندلس باقى ماندند .
در سال 514 هجرى در مغرب الاقصى ، دولت موحدين « 2 » به دست محمّد بن
هامش
( 1 ) . مرابطون ، در يكى از نهضتهاى روحى نشأت يافتند كه گاه و بيگاه ، در تاريخ مغرب اقوام بربر را نيزمىگرفت . در آغاز قرن يازدهم رئيس بربرهاى صنهاجه ، « يحيى بن ابراهيم » ، براى زيارت ، به عربستان رفت . در آنجا سخت تحت تأثير احساسات مذهبى قرار گرفت و چون بازگشت ، يكى از علماى نامدار مراكش به نام ( عبداللَّه بن ياسين ) را دعوت كرد ، تا در ميان رعاياى او به تبليغ بپردازد . او رباط يا قلعهاى را در دهانهء رود سنگال ساخت و از آنجا مجاهدان دين و ايمان صورت ابتدايى و سادهاى از دين اسلام را در سودان غربى منتشر ساختند . اين مجاهدان راه دين ، « مرابطون » خوانده مىشدند . اين بربرهاى صحرا ، نقاب بر چهره مىزدند ، همچنانكه طوايف طوارق كه از اعقاب آنها هستند ، اكنون چنين مىكنند و از اين رو مرابطون را گاه مُتَلَمّثين نيز خواندهاند . اينان به رهبرى ابوبكر و سردار وى يوسف بن تاشفين ، ( در سال 454 هجرى مطابق با 1062 ميلادى ) عليه مراكش به سمت شمال راندند و شمال افريقا را تا شهر الجزاير فتح كردند .
مرابطون ، خلفاى عبّاسى را به عنوان پيشوايان روحانى اسلام قبول داشتند و از مذهب مالكى - كه از مذاهب محافظهكارانهء اهل تسنن بود - پيروى مىكردند .
( منابع : سلسلههاى اسلامى ، نوشتهء كليفورد ادموند بوسورث ، ترجمهء فريدون بدرهاى ، ص 56 و 57 .
دايرة المعارف اسلام ، چاپ اول ، مقالهء « مرابطون » ، به قلم «leB . A» . ) « مترجم »
( 2 ) . دولت موحدين ، فرقهاى از مسلمين هستند كه به عنوان اعتراض بر عقايد مسلمانان مشبهى و مجسمى ، قيام كردند و بر خلاف ايشان به نفى تشبيه و تجسيم در ذات بارى تعالى عقيده داشتند . رهبر اين فرقه « ابو عبداللَّه محمّد بن بن تومَرت » بود از بربرىهاى قبيلهء « مسموده » كه مردم را به توحيد مىخواند و پيروانش او را مهدى منتظر مىدانستند .
ابو عبداللَّه در سال 522 هجرى ( 1128 ميلادى ) درگذشت و رياست فرقهء موحدين به جانشين و برادر او يعنى عبدالمؤمن رسيد .
« طبقات سلاطين اسلام ، تأليف استانلى لين پول ، ترجمهء عبّاس اقبال . » « مترجم »