كرد و در سال 1881 ميلادى پيمانى را به امضاء رسانيد . سپس در 28 اكتبر سال 1882 ميلادى ، محمّد صادق پاشا درگذشت و على باى وليعهد او جانشين وى گرديد .
مراكش
مراكش را مغرب الاقصى نيز مىنامند ؛ مردمان آن را قبايل صنهاجه و بربر تشكيل مىدهند . رومىها در سال 534 ميلادى بر آن دست يافتند و سپس مسلمانان در سال 88 هجرى آن را فتح كردند ، بربرها در سال 100 هجرى اسلام آوردند و در سال 172 هجرى ادريس بن حسن مثلث ، فرزند حسن مثنى كه وى فرزند حضرت امام حسن مجتبى عليه السلام سبط پيامبر و فرزند حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام بود ، به قصد فرار از عباسيان به اين سرزمين وارد گرديد ؛ از اين رو مردمان بربر مغرب به گرد او جمع شدند و حكومتى را به نام او بنا نهادند و پايتخت او را شهر « وليلى » قرار دادند . وى هنگامى كه قدرتى به دست آورد ، دولت ادريسيان « 1 » را تشكيل داد كه پس از او تا سال 375 هجرى اين دولت در ميان فرزندانش باقى بود . از آن پس ، مغرب اقصى به دست حكومت عبيديان افتاد تا
هامش
( 1 ) . ادريسيان ( يا ادريسيه يا ادارسه ) ، نخستين سلسلهاى بودند كه سعى كردند عقايد شيعى را - البته بهصورت بسيار ضعيف - در مغرب رواج دهند و تا آن زمان خوارج مساوات طلب افراطى ، بر اين منطقه حكومت مىكردند .
ادريس اول نوهء امام حسن عليه السلام ، فرزند على بن ابىطالب عليه السلام بود و از اين لحاظ به سلسلهء امامان شيعه مرتبط بود ؛ وى در قيام سال 169 هجرى علويان بر ضد عباسيان شركت داشت و مجبور به فرار به مصر و سپس به شمال افريقا گرديد .
در اينجا حيثيت و اعتبار او از جهت نسبش ، سبب شد كه عدهاى از رؤساى بربرهاى زناتهء شمال مراكش ، او را به پيشوايى خود برگزينند . گمان مىرود كه بناى شهر فاس را بر جايگاه شهرباستانى رومى « ولوبليس » ادريس اول بنا نهاده است نه پسرش ادريس دوم ، اين شهر مهاجران اسپانيايى مسلمان و افريقيه را در خود جمع كرد تا اينكه شهرى پر جمعيت گشت و پايتخت ادريسيان شد و نقش آن به عنوان يك شهر مقدس ، موطن شرفاء يا اعقاب ممتاز ، نوادههاى پيغمبر - حسن و حسين عليه السلام - از همين زمان گرديد . از اين دوران به بعد شرفاء ، عناصر مهمّى در تاريخ مراكش به حساب مىآمدند . دورهء حكمرانى ادريسيان ، از جهت انتشار فرهنگ اسلامى در ميان قبايل تازه مسلمان شدهء بربر مهم است .
( منابع : سلسلههاى اسلامى ، نوشتهء كليفورد ادموند بوسورث ، ترجمهء فريدون بدرهاى . ) « مترجم »