[ 1268 ] م - اگر فراموش كرد رمى جمرات را و يادش نيامد مگر بعد از خروج از مكه احتياط واجب آن است كه در سال ديگر قضا كند آن را خودش يا نايبش ( 1 ) .
[ 1269 ] م - كسى كه بعض از جمرات را فراموش كند حكمش همان است كه در دو مسألهء قبل ذكر شد ، بلكه كسى كه كمتر از هفت سنگ در تمام جمرات يا بعض آن انداخت همين حكم را دارد بنا بر احتياط واجب ( 2 ) .
[ 1270 ] م - كسى كه عذرى داشته باشد از انداختن سنگ مثل آن كه مريض باشد يا طفل باشد كه نتواند رمى كند يا عليل باشد مثل آن كه دست يا پايش شكسته باشد يا از شدت بىحالى نتواند يا بيهوش باشد بايد نايبش به جا آورد ، و اگر از نايب گرفتن هم عاجز باشد مثل بيهوش و طفل كوچك ، ولىّ او يا شخص ( 3 ) ديگرى از طرف او به جا آورد ، و احتياط واجب آن است كه تا مأيوس نشده از اين كه خودش عمل كند نايب عمل نكند ( 4 ) و بهتر آن است كه اگر مىشود شخص معذور را ببرند و در حضور او رمى كنند ، و اگر مىشود سنگ را در دست او بگذارند و بيندازند ( 5 ) .
شرح
حكمش را بداند واجب است به منى بيايد و رمى نمايد و اگر رمى در دو روز ترك شده باشد يا سه روز بنا بر احتياط بايد به ترتيب روزها قضا نمايد و بين قضاى هر روز و روز بعد مقدارى وقت فاصله بياندازد . و چنانچه پس از بيرون رفتن از مكَّه يادش بيايد يا حكمش را بداند ، واجب نيست جهت تدارك آن برگردد ، و احتياط مستحب اين است كه خودش شخصا آن را در سال آينده قضا نمايد ، در صورتى كه به حج برود ، و يا توسط نائبش ، در صورتى كه به حج نرود . ( مناسك ، مسأله 435 ) .
آية الله بهجت : كسى كه فراموش كند رمى را بر مىگردد از مكه به جهت آنها ، و اگر متذكَّر نشد تا بعد از خروج ، قضا مىكند در سال آينده در ايّام تشريق ، خودش يا نائبش در صورت عدم امكان مباشرت على الاحوط . ( مناسك شيخ ص 84 و 85 ) .
( 1 ) نظر آيات عظام در ذيل مسأله قبل گذشت .
آية الله مكارم : بايد خودش به جا آورد و در صورت عدم امكان ، نائبش انجام دهد .
( 2 ) آية الله بهجت ، آية الله سيستانى ، متعرّض اين مسأله نشدهاند .
( 3 ) آية الله اراكى : احتياط آن است كه با وجود ولىّ شرعى ديگرى بدون اذن او به جا نياورد .
آية الله مكارم : و در سال بعد نايب بگيرد .
( 4 ) آية الله خامنه اى : قبل از يأس هم مىتواند نائب بگيرد لكن اگر بعدا متمكن از رمى شد بايد خودش اعاده كند ولى اگر بعد از يأس نائب بگيرد و رفع عذر شود اعاده لازم نيست .
آية الله سيستانى : قبل از يأس مىشود نايب عمل كند ولى اگر بعدا متمكن شد بايد خودش انجام دهد .
( 5 ) مراجعه شود به مسأله 1015 و 1016 .