[ 640 ] م - اگر در طواف بىاختيار او را ببرند ، اعاده آن مقدار لازم ( 1 ) است و بايد طواف را صحيح انجام دهد و خودش به اختيار طواف كند و چنانچه ممكن نيست بايد در وقت خلوت طواف نمايد ( 2 ) ولى بايد دانست كه منظور از بىاختيار شدن اين نيست كه در اثر فشار جمعيت تندتر برود بلكه در اين صورت اگر قدمها را به اختيار خود برمىدارد ( 3 ) ضرر ندارد و طوافش صحيح است .
[ 641 ] م - اگر در حال طواف در اثر فشار و ازدحام جمعيت پشت به ( 4 ) خانه شود و قسمتى از طواف به اين صورت انجام گيرد ( 5 ) يا در اثر فشار جمعيت ، شخص را مقدارى جلو ببرند بايد مقدارى از طواف كه پشت به خانه يا بدون اختيار بوده ، اعاده شود و اگر نمىتواند برگردد با جمعيت بدون قصد طواف برود تا به جايى كه بايد از آنجا طواف را اعاده كند برسد و از آنجا تدارك نمايد . ( 6 ) [ 642 ] م - اگر حاجى در حال طواف ، پول خمس نداده همراه داشته باشد طوافش اشكال پيدا نمىكند ( 7 ) .
شرح
هر چند او را ببرند ، بنا بر اين اعاده لازم نيست .
آية الله بهجت : اگر بتواند برگردد و از همان جا طوافش را ادامه دهد بايد اين كار را بكند و گر نه بدون نيّت دور مىزند تا به محلَّى كه بدون اختيار برده شده برسد تا از همان جا به طواف ادامه دهد . ( پرسشهاى جديد حج ، س 79 ) .
آية الله سيستانى : اگر نتواند برگردد و جبران كند مىتواند بدون قصد طواف تا حجر الاسود برود و آن دور را از سر بگيرد .
آية الله خوئى ، آية الله تبريزى : ولى چنان كه سابقا گفته شد ، مجرّد بردن جمعيت موجب بطلان نمىشود مادامى كه ساير شرايط موجود باشد .
( 1 ) آية الله خامنه اى ، آية الله تبريزى ، آية الله مكارم : مانند مسأله سابق است .
( 2 ) آية الله فاضل : و اگر وقت خلوت پيدا نكند و اعاده نيز مستلزم عسر و حرج باشد به همين مقدار اكتفا كند ، و طواف در اين فرض صحيح است .
( 3 ) آية الله صانعى : به نحوى كه هر وقت بخواهد بايستد و توقّف نمايد مىتواند .
( 4 ) آية الله مكارم : در مورد فشار جمعيّت مثل مسألهء سابق است ، اما اگر پشت به خانه شود بايد آن مقدار را اعاده كند .
( 5 ) آية الله نورى : بايد مقدارى از طواف كه پشت به خانه بوده اعاده شود .
( 6 ) آية الله سيستانى : همان گونه كه گذشت مىتواند بدون قصد طواف تا حجر الاسود برود و آن شوط را اعاده كند و نمىتواند بدون قصد طواف برود تا جايى كه طوافش نادرست بوده است و از آنجا اعاده نمايد .
( 7 ) آية الله گلپايگانى : در صورتى كه طواف موجب حركت اضافى نشود . ( مجمع المسائل 1 / 472 مسأله 21 ) .