مثل ستر كلّ است مگر موضع بند نعلين ، و دليلش ظاهر نيست إلَّا آن كه ( مگر آن كه - خ ل ) احوط است ( 1 ) ، و هر گاه محتاج شود به پوشيدن خفّين به جهت نبودن نعلين احوط شكافتن روى آنها است .
دهم : فسوق است و مراد از آن دروغ گفتن است و بعضى « 24 » الحاق سباب نمودهاند .
و بعضى « 25 » مفاخرت را الحاق كردهاند ، و بعضى « 26 » مفاخرت را راجع به سباب كردهاند ، چرا كه مفاخرت اظهار فضايلى است از براى خود و سلب آنها از غير ، يا اثبات رذائلى است از براى غير و سلب آنها از خود ، و شبهه اى در تحريم همه مذكورات نيست .
يازدهم : جدال است و آن گفتن ( لا و اللَّه ) ، يا ( بلى و اللَّه ) است و احوط الحاق مطلق يمين است ، و در مقام ضرورت به جهت اثبات حق يا نفى باطل جايز است .
و بدان كه اگر جدال صادق باشد پس در كمتر از سه مرتبه چيزى در او نيست ( 2 ) بجز استغفار ، و در سه مرتبه يك گوسفند است .
و اما دروغ : پس مشهور آن است كه در يك مرتبه يك گوسفند ، و در دو مرتبه يك گاو ، و در سه مرتبه يك شتر است .
دوازدهم : كشتن جانوران كه در بدن ساكن مىشوند از بدن يا رخت مثل شپش و [ يا ] كيك و كنه كه در شتر مىباشد ، و همچنين
شرح
( 1 ) ( طباطبائى ) : و اقوى خلاف آن است .
( 2 ) ( طباطبائى ) : از جمله اى از اخبار مستفاد مىشود كه كمتر از سه يمين اگر صادق باشد جدال نيست نه آن كه باشد و كفاره نداشته باشد .
هامش
« 24 » قائل به اين قول إسكافى و سيد مرتضى مىباشند ، رجوع شود به مختلف الشيعة 4 : 84 و رسائل الشريف المرتضى ( مجموعهء سوم ) : 65 .
« 25 » در كتاب الذخيرة : 593 ، اين مطلب نقل شده از حواشى شهيد به اين تعبير كه : گفته شده از جملهء فسوق مفاخرت است ، و به جواهر الكلام 18 : 357 ، نيز رجوع شود .
« 26 » مختلف الشيعة 4 : 85 .