دوم - آن كه هيچ يك از دو موقف را درك نكند نه اختياري آنها را ونه
اضطراري را ، پس اشكالى نيست در بطلان حج أو ، وبايد به همان احرام حج عمره
مفرده كه عبارت است از طواف ونماز آن وسعى وتقصير وطواف نساء ونماز آن بجا
آورد واز احرام محل شود ، واگر گوسفند همراه داشته باشد احتياطا ذبح كند ، وبايد
سال ديگر ، حج بجا آورد اگر شرايط استطاعت را دارا باشد ، در صورتي كه درك
نكردن موقف بواسطة عذر باشد .
مسأله 1 - اگر درك نكردن دو موقف كه ذكر شد از روى تقصير بوده حج بر أو مستقر
مىشود وبايد سال ديگر چه شرايط باشد يا نباشد به حج برود .
مسأله 2 - احتياط مستحب آن است كه اين شخص كه حج أو باطل شد وبايد عمره بجا
آورد نيت عدول به عمره مفرده بكند .
سوم - آن كه درك كند اختياري عرفه را با اضطراري مشعر در روز ، يعنى
اضطراري نهارى مشعر را ، پس اگر اختياري مشعر را عمدا ترك كرده باشد حج أو
باطل است ، وإلا صحيح است .
چهارم - آن كه درك كرده باشد اختياري مشعر را با اضطراري عرفه ، پس اگر
اختياري عرفه را عمدا ترك كرده حج أو باطل است والا صحيح است .
پنجم - آن كه درك كرده باشد اختياري عرفه را با اضطراري شب مشعر يعنى
قبل از طلوع صبح ، پس اگر اختياري مشعر را با عذر ترك كرده است چنانچه گفته
شد حج أو صحيح است ، والا باطل است بنابر احتياط واجب .
ششم - آن كه درك كرده باشد اضطراري ليلى مشعر واضطراري عرفه را پس
اگر صاحب عذر باشد واختياري عرفه را عمدا ترك نكرده باشد ظاهرا حج أو
صحيح است ، وغير صاحب عذر اگر اختياري يكى را عمدا ترك كرده باشد حجش
باطل است بنابر أقوى در يكى ، وبنابر احتياط در ديگرى كه اختياري مشعر باشد .
واگر به غير عمد باشد احتياط واجب در بطلان است .
هفتم - آن كه درك كرده باشد اضطراري عرفه واضطراري يومى مشعر را ، پس
اگر ترك يكى از دو اختياري را عمدا كرده باشد حج أو باطل وإلا صحت بعيد نيست