وتمام اين حكايات واتهامات را جز " جاحظ " ( 1 ) و " نظام " ( 2 ) كسى نقل نكرده
واين دو نفر مورد وثوق واعتماد نيستند . واز مؤيدات افترا بودن اين نسبت
روايتي است كه " هشام " از امام صادق نقل مىكند وما در بخش روايات نقل خواهيم
كرد ودر آن روايت امام در مقام جواب سؤال از علم خدا به حوادث قبل از وجود
آنها تصريح مىفرمايد به اينكه خداوند قبل از آفريدن حوادث بدانها علم داشته وبا
علاقة وأرادت هشام به امام صادق ( ع ) ولطف وتوجه مخصوص امام بوى چگونه ممكن
است بر خلاف رأى پيشواى خود چنين عقيدة يى را اتخاذ كند .
هامش
( 1 ) جاحظ عمرو بن عثمان بصرى ، مكنى به أبو عثمان متوفى بسال 255 ( مطابق سفينة البحار )
يا عمرو بن بحر الجاحظ متوفى بسال 256 ( مطابق الفرق بين الفرق ) از دانشمندان بنام واز
شاگردان نظام مىباشد . شهرستانى مىگويد : " از فضلاء معتزله ومصنفين ايشان بوده وبسيارى
از كتب فلاسفه را مطالعه كرده ومطالب فلسفه را به عبارات بليغ خود مخلوط نموده ورواج داده
است در زمان معتصم ومتوكل مىزيسته واز أصحاب خود به عقايدى ممتاز است ، در علم لغت
ونحو تخصص داشته ومتمايل به نصب يعنى عداوت علي بن أبي طالب عليه السلام وعثمانى بوده است
وكتبي دارد از آن جمله كتاب عثمانيه است كه بر آن كتاب أبو جعفر إسكافي نقض نوشته وشيخ
مفيد وسيد أحمد بن طاووس قدس سرهما نيز مطالبش را مورد انتقاد قرار داده اند ودر آخر عمر
مبتلا بفلج بوده است ( سفينة البحار ) .
( 2 ) نظام - أبو إسحاق ابن سيار معروف به نظام متوفى در حدود سال 231 از بزرگان معتزله
وخواهر زاده أبو الهذيل علاف است واز وى مذهب اعتزال را اخذ كرده . معتزله مىگويند
جهت ملقب شدنش به نظام اين است كه در تنظيم شعر ونثر مهارت داشته . لكن مخالفين وى
مىگويند در بازار بصره مهره ها را در رشتهها تنظيم مىكرده ومىفروخته است بدين جهت ملقب
به نظام شده است .
شهرستانى در ملل ونحل مىگويد : نظام تمايل به مذهب شيعه داشته ونسبت به بزرگان
أصحاب پيغمبر ( ص ) يعنى خلفاء راشدين انتقاد مىكرده وگفته است امامت كسى ثابت نمىشود
جز به تعيين وتنصيص آشكار وپيغمبر به امامت على تنصيص فرموده لكن خليفه دوم بنفع أبو بكر
كتمان كرد وبه خليفه دوم نسبت هائى داده از آن جمله گفته است كه در روز بيعت بر شكم فاطمه
دختر پيغمبر ( ص ) ضربتي وارد كرد كه در اثر آن ضربت محسن سقط شد وفرياد مىزد خانه را با
هر كه در آن است بسوزانيد در حالي كه در خانه جز على وفاطمه وحسن وحسين عليهم السلام
نبود ( ملل ونحل شهرستانى ) .