اين معنى را روايتي كه مرحوم صدوق در كتاب عيون أخبار الرضا بسند خود از حضرت
رضا ( ع ) نقل كرده تأييد مىكند وخلاصه آن روايت چنين است :
" يزيد بن عمير " مىگويد در مرو شرفياب خدمت " ثامن الأئمة ( ع ) " شدم عرض
كردم يا بن رسول الله براي ما از حضرت صادق ( ع ) روايت شده كه فرموده است :
" لا جبر ولا تفويض بل امر بين الامرين " . معنى امر بين الامرين چيست . در پاسخ
فرمود هر كس بگويد كارهاى ما مستند به خداست سپس ما را بدان كارها عذاب
مىفرمايد قائب به جبر شده است وهر كس بگويد خداوند عز وجل امر آفرينش وروزى
مخلوق را به حجتهاى خود واگذار نموده همانا قائل به تفويض شده . وقائل به جبر كافر
وقائل به تفويض مشرك مىباشد .
" يزيد بن عمير " : فرزند پيغمبر پس معناى امر بين الامرين چيست ؟
" امام " : معنايش اينست كه راه براي انجام مأمور به وترك منهى عنه باز
است يعنى بنده قدرت دارد آزادانه آنچه را كه مورد امر است بجاى آورد وآنچه را
كه نهى بدان تعلق گرفته ترك كند .
سپس گفتم آيا براي پروردگار مشيت واراده يى در اين دو عمل هست يا نه ؟
فرمود اما در طاعات ، مشيت واراده خدا عبارت از اينست كه بدانها امر
فرموده ومساعدت به انجام آنها مىفرمايد وخشنود است . اما در معاصي وأموري كه
مورد نهى است ، مشيت واراده خدا اينست كه از آنها نهى فرموده ونسبت به مرتكب
آنها خشمگين است ومعصيتكاران را به حال خود وا مىگذارد .
" گفتم " : آيا براي خداوند راجع به افعال واعمال بندگان قضائي مىباشد ؟
" فرمود " : آرى هيچ خير وشرى در عالم بدون قضاى خدا واقع نمىشود .
" گفتم " : معنى قضا نسبت به اعمال بندگان چيست ؟
" فرمود " : خداوند بر ايشان حكم كرده به آنچه در اثر اعمالشان سزاوارند يعنى
در مقابل اعمال نيكشان براي آنان ثواب وپاداش در دنيا وآخرت ، حكم ومقرر
فرموده ودر مقابل اعمال بدشان براي ايشان كيفر وعقاب در دنيا وآخرت ، حكم
ومقرر فرموده است .
هشام بن الحكم ، مدافع حريم ولايت ( فارسي ) — صفحة 218
مساهمون: سيد أحمد صفائي
ص٢١٨