هم ساقط است ودعوى اين كه لازم اين مطلب التزام بوجوب است از يد از يك سال در صورتيكه كه ظن
بعثور باشد نيز وحال آنكه ملتزم نمىشويم چرا كه بنابر اين بايد مناط رجاء وياس باشد واخبار داله
بر تحديد سنه منزل باشد بر غالب حاصل اين كه تحديد بسنه تعبدي است پس بايد مطلقا حكم دائر
مدار أو باشد ويا مناط ياس ورجاء است واخبار منزل است بر ان پس بايد بعد از سنه بارجاء بلكه با عدم
ياس لازم باشد نيز مدفوع است باين كه اگر چه تحديد تعبدي است لكن منصرف از صورت علم بعدم
وجدان يا ياس از ان در كمتر واز صورت علم بوجدان در زيادتر واما در صورت ظن بوجدان يا رجاء ان
در طرف زيادتر پس مقتضاى اطلاق اخبار عدم وجوب ان است پس در طرف زيادة خصوص
صورت علم خارج است بمعنى اين كه اخبار متكفل حكم ان نيست پس رجوع مىشود در ان بقواعد
ومقتضاى انها وجوب فحص است إلى الياس بجهة آنكه مقدمه رد إلى المالك است كه واجب است
بمقتضى الأدلة ومنها ان الله يأمركم ان تودوا الأمانات إلى أهلها ولذا حكم كرده اند بوجوب فحص إلى
الياس در مجهول المالك بلكه در جمله از اخبار ان امر كرده است بطلب وفحص از مالك يا وارث أو
" امر ديم " اگر بداند كه مالك لقطه كافر حربي است جايز است تملك ان بدون تعريف واگر مردد
باشد ما بين أو ومسلم يا ذمي واجب است تعريف ان وهم چنين واجب است اگر مردد باشد ما بين لقطه
ومال معرض عنه بلى اگر مردد باشد ما بين لقطه ومباح الأصل واجب نيست بلكه جايز است
تصرفات غير موقوفه بر ملكيت وهم چنين اگر مردد باشد ما بين آنكه ملك خودش باشد يا غير پس
واجب نيست تعريف ودعوى صدق اللقطة عليه فيشمله الاطلاقات بخلاف صورة الدوران بين المباح
وملك الغير حيث إن الصدق مشكوك بعدم احراز كونه مالا ومملوكا مدفوعة أولا بمنع الصدق وثانيا
انما يجب التعريف في مال الغير وهو مشكوك والأصل البراءة واگر بداند مال غير است وشك داشته
باشد در اين كه بقدر درهم است يا كمتر واجب است اختيار وبا عدم امكان وجوب تعريف ساقط است
لكن بتملك مالك نمىشود مگر بعد از تعريف واگر در حين التقاط كمتر از درهم باشد وبعد ترقى كند
پيش از تملك يا بعكس ظاهر اين است كه مدار بر حال التقاط باشد " امر سيم " اگر مال ملقوط قابل
بقاء تا يك سال نباشد وجوب تعريف ساقط نمي شود لكن جايز بلكه واجب است آن را بفروشد يا تملك
كند بعوض وعوض آن را نگاه دارد كما يدل عليه خبر السفره وغيره وأيا بايد باذن حاكم شرع باشد
غاية القصوى در ترجمه عروة الوثقى ( فارسي ) — صفحة 276
مساهمون: الشيخ عباس القمي
ص٢٧٦