بردهاند ، و نوشتهاند كه در محل يكى از آتشكده هاى سابق بنا شده بوده است .
بسيارى از امكنهء مقدسه حتى قبل از تبديل مذهب جنبه تقدس خود را حفظ كردهاند ، و تبديل معبدهاى بتپرستان به كليسيا و كليسا به مسجدها گواه اين امر است .
بنابر اين بعيد به نظر نمىرسد كه محل مسجد مغاك عطار كه اكنون در مركز شهر بخارا قرار دارد همان نقطهاى باشد كه پيش از آن يك دير بودائى در آن برپا بوده است ، به اين ترتيب مسجدى بر روى آتشكدهاى كه مخصوص مراسم مذهبى محلى بوده بنا گرديده ، و همين آتشكده نيز به نوبه خود بر روى يك و هاره ( بهار ) بودائى ساخته شده است .
اين سه لايه مذهبى را مىتوان بطور كلى به ادوار تسلط مسلمانان هفتاليان و كوشانها بر بخارا مربوط دانست .
( بخاراى فراى 23 )
ص 89 س 16 مقنع : وى از مردم مرو بود ، و شغل گازرى داشت ، و در سال 159 پيش از آنكه حميد بن قحطبه وفات كند ، در خراسان پيدا شد .
در نام و نام پدرش اختلاف است ، نامش را هاشم ( بيرونى و نرشخى و صاحب مجمل التواريخ ) و عطا ( ذهبى و ابن خلكان و صاحب تاريخ خميس ) و حكيم يا حكم ( ابن اثير و گرديزى و خواندمير ) نوشتهاند .
و نام پدرش را هم حكيم ( بيرونى و نرشخى ، خواند مير ) و عطا گفتهاند .
ابن خلكان گويد : نام پدرش را نمىدانم ، ولى بعضى او را به نام حكيم خواندهاند . خواندمير گويد هاشم از القاب اوست .
قزوينى در كتاب آثار البلاد ( 466 ) پس از ذكر نخشب گويد :
منسوب بدانجاست حكيم ابن المقفع ( ظ : المقنع ) كسى كه در نخشب چاهى
تاريخ بخارا ( فارسي ) — صفحة 275
مساهمون: محمد بن جعفر النرشخي
ص٢٧٥