اصل اوّل : توحيد
شيعه معتقد است هر انسان عاقلى بايد آفريدگار خود را بشناسد و به يگانگى او ايمان داشته باشد ، و بداند آفرينش و روزى و مرگ و زندگى ، همه مستقلًا به دست اوست ، بلكه جز او « مؤثر مستقلى » در جهان هستى نيست ( لَامُؤَثَّرَ فِي الْوُجودِ إلّااللَّهُ ) . « 1 »
بنابراين اگر كسى آفرينش و روزى و مرگ و حيات را به دست غير خدا بداند كافر و مشرك و خارج از زمرهء مسلمانان محسوب خواهد شد .
همچنين از نظر شيعه ، « عبادت » مخصوص خداست . و اگر كسى غير خدا را پرستش كند يا براى خدا شريكى در عبادت قرار دهد ، هر چند به عنوان اينكه عبادت غير خدا وسيلهاى براى تقرب به خداست ، چنين كسى نيز كافر و خارج
هامش
( 1 ) . روشن است اين معنا با قبول « قانون عليّت عمومى » هيچ گونه منافاتى ندارد ؛ زيرا علل طبيعى يا ماوراى طبيعى در تأثير خود مديون ذات پاك خداوند هستند ، و هر چه دارند از ناحيهء او دارند ، نه تنها در حدوث و آغاز وجود خود محتاج خدا مىباشند بلكه در عالم بقا و تمام دوران وجود خود چنين احتياج و نيازى را دارند . بنابراين مؤثر مستقل و متكى به ذات خود در جهان هستى تنها « خدا » است و بقيه در تأثير خود وابستهء به وجود او هستند ، ولى بعضى از دانشمندان برادران اهل سنّت به گمان اينكه قبول اصل عليّت حتى به اين صورت كه گفته شد با توحيد كامل و يگانگى خداوند منافات دارد به كلى اصل عليّت را انكار كرده و معتقدند كه اگر آتش ( مثلًا ) مىسوازند نه به واسطهء خاصيتى است كه در آتش وجود دارد بلكه عادت خداوند بر اين جارى شده كه اثر سوختن را هنگام تماس آتش با چيزى بيافريند ! نادرست بودن اين سخن روشن است