مقابله با آنها عاجز و ناتوان است .
پاسخ : اوّلا بشر از مقابله و معارضه با اين دو كتاب عاجز و ناتوان نيست . كتابهايى كه دانشمندان اخير پيرامون اين دو علم ( هندسه و هيئت ) تأليف نمودهاند در سطحى عالىتر و در عين حال مفهومتر هستند و يك سلسله قواعد و اضافاتى نيز دارند كه آن دو كتاب فاقد آن هستند .
ثانيا : ما در گذشته گفتيم : كه هر كار خارق العاده ولو مقابله با آن ممكن نباشد ، معجزه نيست ، بلكه علاوه بر اين شرط ، دو شرط ديگر نيز لازم دارد :
1 . آورنده بايد مدعى يكى از مناصب الهى باشد و آن عمل خارق العاده را به عنوان تحدى و سند ادعاى خود بياورد .
2 . عملى را انجام دهد كه از حدود قوانين طبيعى بيرون باشد و كتابهاى « اقليدس » و « مجسطى » فاقد اين دو شرط مىباشند و ما در آغاز بحث اعجاز دربارهء شرايط به اندازه كافى بحث نموديم .
7 . قدرت و انس ، مانع از مقابله شدهاند
درست است كه بلغاى عرب با قرآن معارضه نكردند ولى علت آن اين نيست كه قرآن معجزه است بلكه علل ديگرى كه مربوط به اعجاز نيست آنها را از معارضه باز داشت :
در آغاز رسالت و حتى كمى پس از آن قدرت و سيطرهء