اگر روزى پزشك ، دست فلج اين شخص را براى آزمايش به نيروى برق متصل نمود و او نيز از اين امكان و قدرت موقت ، استفاده نمود ، و دست خود را به هر سو كه مورد خواست او بود حركت داد و به انجام كارهايى موفق گرديد ، جاى گفتگو نيست كه اين نوع « تحريك » ( حركت دادن دست موقع اتصال نيروى برق ) مصداق روشن « امر بين الامرين » است و هرگز نمىتوان او را در انجام آن مستقل دانست ، زيرا اين كار در پرتو رساندن نيروى برق انجام گرفته است ، و نمىتوان گفت صد در صد مربوط به پزشك است زيرا او از روى اراده و اختيار دست خود را به هر سو كه مىخواست ، حركت داد ، و پزشك تنها در او ايجاد نيرو و قدرت نمود .
بنابراين ، شخص مزبور در حركت دادن دست مجبور نيست ، زيرا فرض اين است كه او از روى اراده اين كار را انجام داده ، همانطور كه همه كار مستند به او نيست ، زيرا همهء مبادى و مقدمات به او واگذار نشده و هر لحظه بايد كمك از جاى ديگر برسد .
اين مثال روشنگر حقيقت فعل اختيارى انسان است و كليه كارهايى كه از فاعل مختار ( انسان ) سر مىزند همگى از اين نوع مىباشند زيرا درست است كه كار با اراده و خواست فاعل صورت مىگيرد ولى او چيزى را اراده نمىكند مگر به مشيت و اراده خدا ، كه مقدماتى را در اختيار او گذارده است .
اين حقيقت از مجموع آياتى كه درباره افعال انسان وارد شده
مرزهاى اعجاز ( فارسى ) — صفحة 158
مساهمون: الشيخ جعفر السبحاني
ص١٥٨