( 1 ) او مرگ على را بهترين فرصتى ميدانست كه مىتوان از آن براى خاتمه دادن به ماجراى كوفه و شام استفاده كرد . و اين آخرين تصميمى بود كه او و مشاورانش بر آن اتفاق كرده بودند و اين مشاوران ، همان ياران شب و روز او بودند كه جنبش مخالفت با خلافت هاشمى را باتجربهاى توأم با تيزهوشى و زيركى ، رهبرى مىكردند ، مانند : مغيرة بن شعبه ؛ عمرو بن عاص ؛ مروان بن حكم ؛ وليد بن عتبه ؛ يزيد بن حر عيسى ؛ مسلم بن عقبه ، ضحاك بن قيس فهرى . .
معاويه در انتخاب موقعيت مناسب و هم در ايجاد روح اخلالگرى در كوفه ، توفيق يافت . او براى اين كار ، با اهتمام هر چه تمامتر ، وجدانهاى پست را با پول خريدارى ميكرد و جاسوسهائى به اطراف مىفرستاد كه در هنگام رفتن ، با خود انواع دروغها را ميبردند و در بازگشت ، اخبار و اطلاعات گوناگونى در مورد تصميمهاى گرفته شده يا مقدار امكانات جنگى دشمن با خود به ارمغان مىآوردند و اين برّاترين و مؤثرترين و قوىترين حربههاى جنگى او بود .
« معاويه تمامى عشاير و سپاهيانش را به بسيج عمومى فرا خواند .
بخشنامهئى به همهى نواحى قلمرو خويش فرستاد به اين صورت : به رسيدن اين نامه ، با ساز و برگ تمام بسوى من حركت كنيد » « 1 » ( 2 ) امام حسن نيز متقابلا تصميم خود را براى پاسخ به ستيزهجوئى معاويه ، دنبال كرد و رسما اعلان جهاد داد ، بدعوت او مؤمنان با اخلاص و حاملان قرآن ؛ فرماندهان جنگ و پارسايان اسلام گرد او جمع
هامش
( 1 ) شرح ابن ابى الحديد ( ج 4 ص 13 ) .