لِلْمُسْلِمِينَ .
« 6 »
( و ما قرآن را بر تو بيانگر هرچيزى ، هادى و رحمت بر مسلمين ، فرو فرستاديم . )
دانشمندان علوم قرآنى ، كتابهاى بسيارى در زمينهء علوم قرآنى تأليف كردهاند كه از جمله مىتوان از « مناهل العرفان فى علوم القرآن » زرقانى و « التبيان » ابن قيم جوزى و « الاتقان » سيوطى و « مباحث فى علوم القرآن » دكتر صبحى صالح و غيره نام برد . « 7 »
آرى ، عرب جز قرآن ، كتاب ديگرى نداشت ، اما اين كتاب را همين بس كه سرچشمهء ديگر علوم است و « تنها با قرآن ، عرب - به تعبير نهرو - پدر دانش جديد گرديد » نه بواسطه نقل فلسفه يونان به اسلام و نيز « توسط قرآن بود كه علم در هر سرزمينى كه مسلمانان بر آن قدم نهادند ، توانست پابرجا و استوار باقى بماند » چنان كه ولز دانشمند انگليسى گفته است ، نه بواسطهء نظرات افلاطون و ارسطو .
اگر عرب مسلمان مترجم بخشى از فلسفه يونان بود ، نظير آن است كه يونانيان از مصر و بين النهرين دانشهايى را انتقال دادند و اين انتقال بر گسترهء تمدن عرب و حسن برخورد و تبادل علوم با ديگر ملتها دلالت مىكند . اشتياق آنها به دانشاندوزى موجب گشت تا علوم ديگران را نيز فراگيرند و به يك تمدن بسنده نكنند بلكه هرجا تمدنى وجود دارد از آن آگاه گردند و حكمت را از هر ظرفى برگيرند همانطورى كه پيامبر اعظم
هامش
( 6 ) . نحل : 89 .
( 7 ) . البته از كتب علوم قرآنى كه اخيرا توسط دانشمندان شيعه مانند البيان « آية اللّه العظمى خويى و « التمهيد » استاد هادى معرفت و « تاريخ قرآن » دكتر محمود راميار و دكتر سيد محمد باقر حجتى و ديگران گرد آمده مىتوان نام برد . ( مترجم )